Bảo hiểm thất nghiệp là một quỹ riêng, tách khỏi bảo hiểm xã hội, trong đó người lao động đóng 1% tiền lương tháng, doanh nghiệp đóng 1% quỹ tiền lương, Nhà nước hỗ trợ tối đa 1%; khi người lao động mất việc, quỹ trả trợ cấp thất nghiệp, hỗ trợ học nghề, tư vấn giới thiệu việc làm, và còn hỗ trợ doanh nghiệp giữ chân người lao động. Nhận định của bài: khác với bảo hiểm xã hội, thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp bị "tiêu" khi hưởng và đã thay luôn phần trợ cấp thôi việc, nên nó là một khoản tài sản người lao động nên hiểu trước khi dùng.
Cụm "bảo hiểm thất nghiệp" có khoảng 22.200 lượt tìm mỗi tháng tại Việt Nam (Semrush, 26/09/2026). Từ 01/01/2026 mọi quy định dưới đây theo Luật Việc làm 74/2025/QH15 và Nghị định 374/2025/NĐ-CP, thay Luật Việc làm 2013.
Ai phải đóng: hợp đồng từ đủ 1 tháng, kể cả làm bán thời gian
Điều 31 Luật Việc làm 2025 liệt kê người lao động thuộc diện tham gia:
- Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hoặc xác định thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên, kể cả hợp đồng mang tên khác nhưng có trả lương và có sự quản lý, điều hành của một bên.
- Người làm không trọn thời gian theo các hợp đồng trên, nếu tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp nhất.
- Người làm việc theo hợp đồng làm việc (viên chức).
- Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn, và chức danh quản lý được bầu của hợp tác xã, nếu có hưởng tiền lương.
Không thuộc diện đóng: người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng hoặc đã đủ điều kiện hưởng lương hưu; người đang làm theo hợp đồng thử việc; người giúp việc gia đình. Phía người sử dụng lao động gồm mọi doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức, hợp tác xã và cả hộ kinh doanh có thuê người theo các loại hợp đồng trên. Việc đăng ký đi cùng đăng ký bảo hiểm xã hội bắt buộc, không có thủ tục riêng.
Đóng bao nhiêu: 1% mỗi bên, trần theo vùng
Điều 33 ghi người lao động đóng tối đa 1% tiền lương tháng, người sử dụng lao động đóng tối đa 1% quỹ tiền lương tháng, Nhà nước hỗ trợ tối đa 1% từ ngân sách trung ương. Tại ngày tra 26/09/2026 chưa có văn bản hạ mức thực đóng, nên cả hai bên vẫn đóng đủ 1%. Chính phủ chỉ được giảm mức đóng khi có khủng hoảng, thiên tai, dịch bệnh, căn cứ kết dư quỹ.
Tiền lương làm căn cứ đóng là tiền lương tháng gồm mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung trả thường xuyên, ổn định, giống căn cứ đóng bảo hiểm xã hội. Điểm khác là trần: Điều 34 đặt trần bằng 20 lần lương tối thiểu tháng theo vùng tại thời điểm đóng, trong khi trần bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế bằng 20 lần mức tham chiếu, tức 50.600.000 đồng chung mọi vùng.
Vì hai trần khác nhau, người lương cao ở vùng I có thể đóng bảo hiểm xã hội theo trần 50.600.000 đồng nhưng đóng bảo hiểm thất nghiệp theo đúng lương, tới 106.200.000 đồng. Bảng lương dùng một trần chung cho cả ba khoản sẽ tính sai cho nhóm này; chi tiết đã có ở bài BHXH, BHYT, BHTN trừ trước thuế. Với lương thông thường, phép tính đơn giản: lương đóng 15.000.000 đồng thì mỗi bên đóng 150.000 đồng.
Ba quy định nhỏ trong Điều 33 mà phòng kế toán hay bỏ sót: tháng người lao động không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên thì không đóng bảo hiểm thất nghiệp tháng đó; doanh nghiệp tuyển mới người khuyết tật được giảm phần mình đóng cho người đó tối đa 12 tháng; doanh nghiệp không đóng đủ khi người lao động nghỉ việc thì phải tự trả khoản tiền tương ứng với chế độ người đó lẽ ra được hưởng.
Bốn chế độ, không chỉ là tiền trợ cấp
- Tư vấn, giới thiệu việc làm: cho người đang đóng bảo hiểm thất nghiệp bị chấm dứt hợp đồng và có nhu cầu tìm việc, tại tổ chức dịch vụ việc làm công.
- Hỗ trợ đào tạo, nâng cao kỹ năng nghề: người đang hưởng trợ cấp được hỗ trợ; người không hưởng trợ cấp cũng được nếu đã đóng đủ 9 tháng trong 36 tháng trước khi nghỉ và nộp hồ sơ trong 12 tháng. Hỗ trợ gồm học phí và tiền ăn, tổng thời gian không quá 6 tháng.
- Trợ cấp thất nghiệp: 60% bình quân tiền lương đóng 6 tháng gần nhất, tối đa 5 lần lương tối thiểu vùng, hưởng 3 đến 12 tháng, kèm bảo hiểm y tế do quỹ đóng. Điều kiện, hồ sơ và cách tính số tháng là nội dung của tập sau trong series.
- Hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo để duy trì việc làm khi thay đổi cơ cấu, công nghệ, suy giảm kinh tế, thiên tai, dịch bệnh hoặc phải di dời; doanh nghiệp cần đóng đủ 12 tháng trong 24 tháng và có phương án đào tạo, tối đa 6 tháng.
Thời gian đóng là tài sản: hưởng xong thì tính lại từ đầu
Điều 35 Luật Việc làm 2025 có hai câu đáng đọc kỹ. Câu thứ nhất: sau khi chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp, thời gian đóng tiếp theo được tính lại từ đầu, trừ phần được bảo lưu. Câu thứ hai: thời gian đã đóng bảo hiểm thất nghiệp không được tính để hưởng trợ cấp thôi việc hay trợ cấp mất việc làm.
Hệ quả thực tế: một người đóng 50 tháng, nghỉ việc và nhận trợ cấp, dùng hết 48 tháng để đổi lấy 4 tháng tiền. Nếu ba tháng sau người đó có việc mới và sau đó lại mất việc, người đó phải đóng lại đủ 12 tháng mới có quyền hưởng lần tiếp theo. Người chuyển việc liền mạch, biết chắc có chỗ làm mới trong vài tuần, có thể cân nhắc không nộp hồ sơ để giữ thời gian đóng cho lần thất nghiệp thật sự; người chưa có việc thì nên nộp, vì trợ cấp còn kèm thẻ bảo hiểm y tế và quyền học nghề.
Về phía công ty, câu thứ hai nghĩa là trợ cấp thôi việc chỉ còn tính cho những giai đoạn không đóng bảo hiểm thất nghiệp như thời gian thử việc hoặc thời gian làm việc trước năm 2009. Công ty trả trợ cấp thôi việc cho cả những năm đã đóng bảo hiểm thất nghiệp là trả thừa theo luật, trừ khi quy chế hay thoả ước tự nguyện cao hơn.
Việc của doanh nghiệp khi nhân viên nghỉ
- Đóng đủ bảo hiểm thất nghiệp tới tháng chấm dứt hợp đồng; Điều 33 khoản 7 bắt buộc việc này để người lao động được giải quyết kịp thời.
- Báo giảm lao động, chốt quá trình đóng và đưa người lao động giấy tờ xác nhận chấm dứt hợp đồng: quyết định thôi việc, thông báo hay thoả thuận chấm dứt, hoặc hợp đồng đã hết hạn.
- Tính trợ cấp thôi việc chỉ trên phần thời gian không đóng bảo hiểm thất nghiệp.
- Nhắc người lao động hạn 3 tháng nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp kể từ ngày chấm dứt hợp đồng.
Câu hỏi thường gặp
Bảo hiểm thất nghiệp đóng bao nhiêu phần trăm năm 2026?
Người lao động 1% tiền lương tháng, doanh nghiệp 1% quỹ tiền lương, Nhà nước hỗ trợ tối đa 1%. Luật Việc làm 2025 ghi "tối đa 1%"; tại ngày tra chưa có văn bản hạ mức thực đóng.
Hợp đồng 1 tháng có phải đóng bảo hiểm thất nghiệp không?
Có, từ 01/01/2026. Luật Việc làm 2025 đưa hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên vào diện đóng, kể cả người làm không trọn thời gian có lương từ mức đóng bảo hiểm xã hội thấp nhất.
Thử việc có đóng bảo hiểm thất nghiệp không?
Không. Người đang làm theo hợp đồng thử việc không thuộc diện tham gia; thời gian thử việc vì thế vẫn được tính vào trợ cấp thôi việc nếu sau này đủ điều kiện.
Trần lương đóng bảo hiểm thất nghiệp là bao nhiêu?
Bằng 20 lần lương tối thiểu tháng theo vùng: 106.200.000 đồng vùng I, 94.600.000 đồng vùng II, 82.800.000 đồng vùng III, 74.000.000 đồng vùng IV theo mức lương tối thiểu áp dụng từ 01/01/2026.
Đang hưởng lương hưu mà đi làm có phải đóng không?
Không. Người đang hưởng lương hưu hoặc đã đủ điều kiện hưởng lương hưu không thuộc diện tham gia bảo hiểm thất nghiệp, dù có ký hợp đồng lao động mới.
