Giải pháp IoT cho nhà xưởng, kho và chuỗi cửa hàng

Không phải bài toán nào cũng cần IoT. Nếu số liệu chỉ cần mỗi ngày một lần và một nhân viên ghi mất năm phút, một biểu mẫu trên điện thoại rẻ và bền hơn cả hệ thống cảm biến. IoT đáng làm khi cần số liệu liên tục, cần cảnh báo ngay, hoặc ghi tay đang sai nhiều.

Giao thức phổ biến nhất cho dữ liệu cảm biến là MQTT, một chuẩn mở của OASIS (bản 5.0 công bố năm 2019), gọn nhẹ và chịu được mạng chập chờn. Máy móc công nghiệp đời cũ thường nói Modbus; khi đó cổng thu thập chuyển sang MQTT hoặc HTTP trước khi gửi lên máy chủ.

Mất mạng là chuyện bình thường, không phải ngoại lệ

Nhà xưởng và kho thường có sóng yếu. Thiết kế đúng là cổng thu thập giữ dữ liệu khi mất mạng rồi gửi bù khi có lại, mỗi bản ghi mang thời điểm đo chứ không phải thời điểm nhận, và máy chủ bỏ qua bản ghi trùng khi gửi bù. Thiếu một trong ba điều đó, biểu đồ sẽ có những khoảng trống hoặc những đỉnh giả không ai giải thích được.

Một cảm biến gửi mỗi 10 giây sinh ra 8.640 bản ghi mỗi ngày. Một trăm cảm biến là hơn 300 triệu bản ghi mỗi năm. Kế hoạch lưu trữ phải có từ đầu:

• Dữ liệu chi tiết giữ ngắn hạn (ví dụ 90 ngày), dữ liệu gộp theo phút, giờ, ngày giữ dài hạn cho báo cáo.
• Dữ liệu cũ chuyển sang ổ lưu trữ rẻ, chỉ dữ liệu đang xem nằm trên ổ nhanh.
• Chỉ gửi khi giá trị đổi đáng kể thay vì gửi đều, với cảm biến ít biến động.
• Theo dõi dung lượng ổ đĩa và dung lượng bản sao lưu, vì dữ liệu tăng đều không ai để ý tới khi đầy.

Máy chủ nhận dữ liệu cần xử lý nhiều yêu cầu nhỏ liên tục. ALODEV viết phần này bằng Go, cùng ngôn ngữ với máy chủ của hệ thống nội bộ công ty, vì nó nhận nhiều yêu cầu đồng thời với bộ nhớ thấp. Cơ sở dữ liệu mặc định là PostgreSQL.

Cảnh báo quá nhiều thì người nhận tắt thông báo, và cảnh báo thật sẽ bị bỏ qua. Mỗi luật cảnh báo được thống nhất với người sẽ nhận nó:

• Ngưỡng kèm thời gian: nhiệt độ vượt 8 độ liên tục 10 phút mới báo, không báo khi cửa tủ vừa mở.
• Báo cả khi thiết bị im lặng: không nhận dữ liệu từ một cảm biến quá thời gian cho phép cũng là sự cố.
• Mỗi cảnh báo có người nhận chính và người nhận dự phòng, có nút xác nhận đã xử lý.
• Nhắc lại theo lịch nếu chưa ai xác nhận, và báo khi trở lại bình thường.

Làm IoT cho cả nhà máy ngay từ đầu là cách tốn kém nhất để phát hiện thiết bị không hợp môi trường. ALODEV đề xuất làm bản thử cho một khu vực và một chỉ số, chạy đủ lâu để thấy số liệu có dùng được không, rồi mới nhân rộng.

1. Chọn một chỉ số có giá trị tiền rõ: thời gian máy dừng, hàng hỏng do nhiệt độ, tiền điện.
2. Đo cách làm hiện tại để có mốc so sánh.
3. Lắp thiết bị cho một khu vực, dựng máy chủ và bảng giám sát.
4. Chạy vài tuần, so số liệu tự động với ghi tay, sửa ngưỡng cảnh báo.
5. Quyết định nhân rộng dựa trên số đo, không dựa trên cảm giác.

Dữ liệu IoT có giá trị nhất khi nối với phần mềm quản lý: thời gian máy dừng đi vào báo cáo sản xuất, nhiệt độ kho đi vào hồ sơ lô hàng, dữ liệu chấm công đi vào bảng lương. Phần nối này ALODEV làm như mọi dự án tích hợp hệ thống.

• Đổi mật khẩu mặc định của mọi thiết bị và cổng thu thập trước khi lắp.
• Thiết bị nằm trong mạng riêng, không mở cổng quản trị ra Internet; kết nối lên máy chủ được mã hoá.
• Mỗi thiết bị một danh tính, thu hồi được riêng khi thiết bị mất hoặc hỏng.
• Camera và dữ liệu gắn với người (chấm công, vào ra) là dữ liệu cá nhân theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15: cần thông báo mục đích, phân quyền xem và thời hạn lưu.