Ba khoản bảo hiểm bắt buộc người lao động phải đóng là bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp. Cả ba đều trừ trực tiếp vào lương gross, và quan trọng hơn, cả ba đều trừ trước khi tính thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân. Nghĩa là đóng bảo hiểm không chỉ làm giảm lương thực nhận ngay lập tức, mà còn gián tiếp làm giảm số thuế phải nộp.
Ba mức đóng
- Bảo hiểm xã hội bắt buộc: 8% lương tính đóng bảo hiểm.
- Bảo hiểm y tế: 1,5% lương tính đóng bảo hiểm.
- Bảo hiểm thất nghiệp: 1% lương tính đóng bảo hiểm.
Cộng lại, người lao động đóng tổng 10,5% lương tính đóng bảo hiểm mỗi tháng. Đây là tỷ lệ cố định, không thay đổi theo mức lương, miễn là lương chưa vượt trần đóng.
Hai trần khác nhau, đây là chỗ hay tính sai
Trần đóng bảo hiểm là mức lương tối đa dùng để tính tiền bảo hiểm phải đóng, phần lương vượt trần không phải đóng thêm. Vấn đề là bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế dùng một trần, còn bảo hiểm thất nghiệp dùng một trần khác, và hai trần này chênh lệch nhau khá lớn.
- Trần đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế: bằng 20 lần mức tham chiếu. Từ 01/07/2026 mức tham chiếu là 2.530.000 đồng, nên trần là 50.600.000 đồng mỗi tháng.
- Trần đóng bảo hiểm thất nghiệp: bằng 20 lần mức lương tối thiểu tháng theo vùng, theo Luật Việc làm 2025 có hiệu lực từ 01/01/2026. Vùng I có mức lương tối thiểu 5.310.000 đồng, nên trần là 106.200.000 đồng mỗi tháng.
Ví dụ để thấy khác biệt rõ hơn
Một người lương gross 70 triệu đồng mỗi tháng. Vì 70 triệu đã vượt trần 50,6 triệu của bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế, hai khoản này chỉ tính trên 50,6 triệu. Nhưng 70 triệu vẫn chưa vượt trần 106,2 triệu của bảo hiểm thất nghiệp, nên bảo hiểm thất nghiệp tính trên đủ 70 triệu. Kết quả là ba khoản bảo hiểm dùng ba mức cơ sở khác nhau trong cùng một tháng lương, chứ không phải cùng nhân 10,5% với một con số duy nhất.
Vì sao khoản này quan trọng với thuế TNCN
Tổng tiền bảo hiểm đã đóng được trừ thẳng ra khỏi thu nhập trước khi tính thu nhập chịu thuế, cùng nhóm với giảm trừ gia cảnh. Tính thiếu tiền bảo hiểm nghĩa là thu nhập chịu thuế bị tính cao hơn thực tế, dẫn tới số thuế phải nộp bị tính cao hơn thực tế. Với người lương trên mức trần bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế, sai sót gộp trần này có thể lệch vài trăm nghìn đồng tiền thuế mỗi tháng, cộng dồn cả năm là một khoản không nhỏ.
Cách kiểm tra phiếu lương của bạn có tính đúng hai trần không
- So lương gross của bạn với 50,6 triệu. Nếu thấp hơn, cả ba khoản bảo hiểm tính trên đúng lương gross, không có gì phức tạp.
- Nếu lương gross cao hơn 50,6 triệu nhưng thấp hơn 106,2 triệu, kiểm tra xem bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế có bị chặn ở mức trần 50,6 triệu hay không, trong khi bảo hiểm thất nghiệp vẫn tính trên đủ lương gross.
- Nếu lương gross cao hơn 106,2 triệu, cả ba khoản bảo hiểm đều bị chặn ở trần riêng của mình, không khoản nào tính vượt trần.
Việc dò từng dòng như trên khá mất công nếu làm tay. Công cụ tính thuế TNCN của ALODEV áp sẵn hai trần này khi tính, nên bạn chỉ cần nhập lương gross và xem ngay bảng bóc tách ba khoản bảo hiểm cùng số thuế tương ứng, không cần nhớ mức trần nào áp cho khoản nào.