Giảm trừ gia cảnh là khoản thu nhập được trừ ra trước khi tính thuế thu nhập cá nhân, áp dụng cho mọi người có thu nhập từ tiền lương, tiền công. Đây không phải một khoản hỗ trợ được cộng thêm vào lương, mà là một khoản làm giảm phần thu nhập bị đưa vào biểu thuế luỹ tiến, nên tác động của nó lớn hơn nhiều so với cảm giác ban đầu.
Hai loại giảm trừ
- Giảm trừ cho bản thân người nộp thuế: 15,5 triệu đồng mỗi tháng, áp dụng mặc định cho tất cả mọi người có thu nhập chịu thuế, không cần đăng ký gì thêm.
- Giảm trừ cho người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng mỗi tháng cho mỗi người phụ thuộc hợp lệ đã đăng ký, không giới hạn số lượng người phụ thuộc.
Hai mức này áp dụng từ kỳ tính thuế 2026 theo Nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội thông qua ngày 17/10/2025, thay cho mức 11 triệu và 4,4 triệu trước đó theo Nghị quyết 954/2020. Mức mới cao hơn đáng kể, nghĩa là cùng một lương gross, người nộp thuế từ năm 2026 sẽ có thu nhập tính thuế thấp hơn so với cách tính cũ.
Ai được tính là người phụ thuộc
Người phụ thuộc thường gặp nhất gồm con chưa thành niên hoặc con đã thành niên nhưng bị khuyết tật không có khả năng lao động hoặc đang học và không có thu nhập vượt mức quy định, và cha mẹ, vợ hoặc chồng hết tuổi lao động hoặc mất khả năng lao động mà người nộp thuế đang trực tiếp nuôi dưỡng. Điều kiện chung là người phụ thuộc phải không có thu nhập, hoặc có thu nhập bình quân tháng không vượt một ngưỡng thấp.
Ảnh hưởng thực tế lên số thuế phải nộp
Vì thuế tính theo biểu luỹ tiến, mỗi triệu đồng giảm trừ thêm không chỉ giảm thu nhập tính thuế mà còn có thể kéo bạn xuống một bậc thuế thấp hơn, khiến phần thu nhập ở ngay dưới ngưỡng cũ chuyển từ chịu thuế suất cao sang thuế suất thấp hơn. Một người có hai người phụ thuộc được giảm trừ thêm 12,4 triệu đồng mỗi tháng so với người không có người phụ thuộc nào, với cùng mức lương gross. Ở vùng thu nhập trung bình, khoản chênh lệch này thường đủ để đổi hẳn bậc thuế đang áp dụng.
Thời điểm đăng ký và những sai sót thường gặp
- Đăng ký muộn: giảm trừ chỉ tính từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng và đã đăng ký, không hồi tố về đầu năm nếu đăng ký giữa năm, trừ trường hợp quyết toán lại.
- Hai người cùng khai một người phụ thuộc: một người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ cho một người nộp thuế tại một thời điểm, hai vợ chồng không được cùng khai chung một con.
- Con đã đi làm có thu nhập vượt ngưỡng: mất điều kiện người phụ thuộc dù vẫn sống chung và vẫn được gia đình hỗ trợ một phần chi phí.
- Quên huỷ đăng ký khi người phụ thuộc không còn đủ điều kiện: dẫn tới khai sai kéo dài nhiều tháng, phát hiện khi quyết toán mới sửa thì phải nộp bổ sung.
Cách kiểm tra nhanh ảnh hưởng lên lương của bạn
Cách trực quan nhất là so sánh hai kịch bản: không có người phụ thuộc và có đúng số người phụ thuộc thực tế, cùng một mức lương gross, để thấy chênh lệch net bằng con số cụ thể thay vì ước lượng bằng cảm giác. Công cụ tính thuế TNCN của ALODEV cho phép tăng giảm số người phụ thuộc bằng một nút bấm và thấy ngay số thuế cùng lương net thay đổi theo thời gian thực, không cần tính tay qua từng bậc thuế.