Lương hưu hằng tháng bằng tỷ lệ hưởng nhân với mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội. Tỷ lệ của lao động nữ là 45% cho 15 năm đóng, mỗi năm thêm 2%; của lao động nam là 40% cho 15 năm, mỗi năm thêm 1% tới 20 năm, sau đó mỗi năm thêm 2%; cả hai tối đa 75% (Điều 66 Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15). Nhận định của bài: người ta hay chú ý tới tỷ lệ phần trăm, nhưng thừa số quyết định nhiều hơn là mức bình quân, vì với người làm doanh nghiệp nó tính trên toàn bộ thời gian đóng, nên những năm khai lương đóng thấp kéo lương hưu xuống suốt đời.
Cụm "cách tính lương hưu" có khoảng 6.600 lượt tìm mỗi tháng (Semrush, 26/09/2026). Bài nối tiếp tập về tuổi nghỉ hưu theo lộ trình, căn cứ tra nguyên văn Luật Bảo hiểm xã hội 2024 trên Cổng thông tin Chính phủ ngày 26/09/2026.
Bước 1: đủ tuổi và đủ 15 năm đóng
Điều 64 Luật BHXH 2024 cho hưởng lương hưu khi nghỉ việc có từ đủ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc và đủ tuổi nghỉ hưu theo khoản 2 Điều 169 Bộ luật Lao động, năm 2026 là 61 tuổi 6 tháng với nam và 57 tuổi với nữ. Người làm nghề nặng nhọc, độc hại hoặc ở vùng đặc biệt khó khăn đủ 15 năm được nghỉ sớm hơn tối đa 5 tuổi mà không bị giảm tỷ lệ. Người suy giảm khả năng lao động từ 61% theo Điều 65 cần 20 năm đóng và bị giảm tỷ lệ (bước 5).
Bước 2: tìm tỷ lệ hưởng theo số năm đóng
| Số năm đóng | Lao động nữ | Lao động nam |
|---|---|---|
| 15 năm | 45% | 40% |
| 16 đến 19 năm | 47% đến 53% | 41% đến 44% |
| 20 năm | 55% | 45% |
| 25 năm | 65% | 55% |
| 30 năm | 75% (tối đa) | 65% |
| 35 năm | 75% | 75% (tối đa) |
Số năm đóng có tháng lẻ được làm tròn theo hướng dẫn của Chính phủ tại Nghị định 158/2025/NĐ-CP; khi tự tính nhanh, nên lấy số năm tròn để ra con số thận trọng. Khoảng 15 đến 20 năm của nam là chỗ luật 2024 thay đổi: trước đây nam cần 20 năm mới có lương hưu, nay 15 năm được 40% và mỗi năm thêm chỉ 1%.
Bước 3: mức bình quân tiền lương, thừa số lớn hơn
Điều 72 chia hai trường hợp. Người có toàn bộ thời gian đóng theo tiền lương do doanh nghiệp quyết định tính bình quân trên toàn bộ thời gian đóng. Người hưởng lương theo thang bảng lương nhà nước tính bình quân của một số năm cuối, từ 5 năm cuối với người bắt đầu đóng trước 1995 tới 20 năm cuối với người bắt đầu từ 2020 đến 2024, và toàn bộ thời gian với người bắt đầu từ 01/01/2025. Người có cả hai giai đoạn tính bình quân chung.
Tiền lương của từng năm đóng được điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng trước khi lấy bình quân (Điều 73), bằng hệ số do cơ quan có thẩm quyền công bố mỗi năm. Theo Công văn 340/BHXH-CSXH ngày 03/02/2026 của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, hệ số áp dụng trong năm 2026 cho tiền lương đóng của năm 2025 và năm 2026 đều là 1,00; các năm xa hơn có hệ số lớn hơn 1.
Ví dụ giả định để thấy sức nặng của thừa số này: chị Hoa đóng 25 năm, 10 năm đầu công ty khai lương đóng thấp, sau điều chỉnh trượt giá tương đương 8.000.000 đồng một tháng; 15 năm sau lương đóng đúng thực tế, sau điều chỉnh tương đương 14.667.000 đồng. Bình quân toàn bộ (10 x 8.000.000 + 15 x 14.667.000) / 25 xấp xỉ 12.000.000 đồng. Nếu 10 năm đầu cũng khai đúng 14.667.000 đồng, bình quân là 14.667.000 đồng, lương hưu mỗi tháng cao hơn khoảng 1.733.000 đồng, suốt phần đời còn lại.
Bước 4: nhân tỷ lệ với bình quân
Chị Hoa, 25 năm đóng, tỷ lệ 45% + 10 năm x 2% = 65%. Lương hưu: 65% x 12.000.000 = 7.800.000 đồng một tháng.
Anh Hùng, cùng 25 năm đóng và cùng bình quân 12.000.000 đồng: 40% cho 15 năm, cộng 5 năm x 1% tới mốc 20 năm, cộng 5 năm x 2% sau mốc, tổng 55%. Lương hưu: 6.600.000 đồng một tháng, thấp hơn chị Hoa 1.200.000 đồng chỉ vì thang tỷ lệ của nam khác nữ.
Công cụ tính lương hưu làm đúng bước này: nhận số năm đóng, giới tính và mức bình quân do người dùng tự nhập. Công cụ không tự tính mức bình quân, vì hệ số trượt giá của từng năm thay đổi và mức chính thức do cơ quan bảo hiểm xã hội tính theo hồ sơ đóng thực tế.
Bước 5: cộng trợ cấp một lần, trừ khi nghỉ sớm, cộng các lần điều chỉnh
Trợ cấp một lần khi nghỉ hưu (Điều 68): lao động nam đóng trên 35 năm, lao động nữ đóng trên 30 năm được thêm 0,5 lần mức bình quân tiền lương cho mỗi năm đóng vượt. Chị Hoa nếu đóng 32 năm thì ngoài lương hưu 75% còn nhận một lần 2 x 0,5 x 12.000.000 = 12.000.000 đồng. Người đã đủ điều kiện hưởng lương hưu mà vẫn tiếp tục đóng thì mỗi năm đóng vượt sau tuổi nghỉ hưu được tính 2 lần mức bình quân.
Giảm khi nghỉ sớm vì suy giảm khả năng lao động (khoản 3 Điều 66): mỗi năm nghỉ trước tuổi giảm 2% tỷ lệ; phần lẻ dưới 6 tháng không giảm, từ 6 tháng đến dưới 12 tháng giảm 1%. Người nghỉ trước tuổi 3 năm 4 tháng bị giảm 6%; nghỉ trước 3 năm 7 tháng bị giảm 7%.
Sau khi nghỉ, lương hưu được điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng và khả năng của ngân sách, quỹ (Điều 67). Lần gần nhất là tăng 8% từ 01/07/2026 trên mức hưởng tháng 6/2026, theo Nghị định 162/2026/NĐ-CP ngày 15/05/2026. Lương hưu 7.800.000 đồng nhận từ trước tháng 7/2026 vì thế thành 8.424.000 đồng; người bắt đầu hưởng sau ngày đó thì mức tính ra đã là mức mới, không cộng thêm 8%.
Việc nên làm từ bây giờ, khi còn đang đi làm
- Mở ứng dụng VssID, xem quá trình đóng từng giai đoạn: mức lương đóng mỗi năm là dữ liệu đầu vào của bình quân.
- Đối chiếu lương đóng với lương hợp đồng. Chênh lệch lớn và kéo dài là khoản lương hưu bị mất sau này.
- Đếm số năm đóng tới tuổi nghỉ hưu theo lộ trình để biết mình sẽ ở bậc tỷ lệ nào, nam nhớ mốc 20 năm là chỗ bước nhảy đổi từ 1% lên 2%.
- Nếu thiếu năm đóng khi gần tuổi nghỉ hưu, tính trước phương án đóng tự nguyện cho đủ 15 năm thay vì nhận một lần.
Câu hỏi thường gặp
Đóng bảo hiểm 20 năm thì lương hưu bao nhiêu?
Lao động nữ được 55%, lao động nam được 45% mức bình quân tiền lương đóng bảo hiểm xã hội. Bình quân 10.000.000 đồng thì nữ được 5.500.000 đồng, nam được 4.500.000 đồng một tháng.
Đóng bao nhiêu năm thì được lương hưu tối đa 75%?
Lao động nữ cần 30 năm, lao động nam cần 35 năm. Đóng vượt các mốc này không tăng tỷ lệ nhưng được trợ cấp một lần 0,5 lần mức bình quân cho mỗi năm vượt.
Mức bình quân tiền lương tính trên bao nhiêu năm?
Người làm doanh nghiệp tính trên toàn bộ thời gian đóng. Người hưởng lương nhà nước tính theo số năm cuối tuỳ năm bắt đầu đóng, từ 5 năm tới 20 năm, và toàn bộ thời gian với người bắt đầu đóng từ 01/01/2025.
Lương hưu có tăng hằng năm không?
Có khi Chính phủ ban hành nghị định điều chỉnh. Gần nhất là tăng 8% từ 01/07/2026 theo Nghị định 162/2026/NĐ-CP; mức và thời điểm các lần sau phụ thuộc chỉ số giá và khả năng ngân sách.
Công cụ tính lương hưu trên mạng có chính xác không?
Chỉ chính xác phần tỷ lệ. Mức bình quân phải áp hệ số trượt giá từng năm cho từng tháng đóng, nên số cuối cùng do cơ quan bảo hiểm xã hội tính theo hồ sơ; công cụ dùng để ước lượng và so sánh phương án.
