Một xưởng may 40 người làm từ thứ Hai tới thứ Bảy, mỗi ngày 8 tiếng, và mùa cao điểm muốn đổi sang 10 tiếng mỗi ngày trong 5 ngày để nghỉ thứ Bảy. Một chuỗi cà phê muốn xếp ca 6 tiếng không nghỉ để đỡ phải thay người. Cả hai câu hỏi đều nằm trong bảy điều ngắn của Chương VII Bộ luật Lao động 2019.
Nhận định của tập này: luật cho doanh nghiệp khá nhiều tự do xếp giờ, với hai trần cứng là 48 giờ một tuần và 10 giờ một ngày (khi chọn cách tính theo tuần). Phần lớn vi phạm về giờ làm ở doanh nghiệp nhỏ không đến từ tổng số giờ mà từ những khoảng nghỉ bị bỏ quên: nghỉ giữa ca, nghỉ trước khi chuyển ca, nghỉ hằng tuần.
Điều 105: tám giờ theo ngày hoặc mười giờ theo tuần
Khoản 1 Điều 105 đặt giờ làm việc bình thường không quá 08 giờ một ngày và không quá 48 giờ một tuần. Khoản 2 cho doanh nghiệp chọn cách tính theo ngày hoặc theo tuần, miễn thông báo cho người lao động; nếu tính theo tuần thì mỗi ngày không quá 10 giờ và cả tuần vẫn không quá 48 giờ. Nhà nước khuyến khích tuần 40 giờ, nhưng đó là khuyến khích, không bắt buộc.
Với xưởng may ở ví dụ trên: 5 ngày x 10 giờ = 50 giờ, vượt trần 48 giờ, nên phương án đó không được coi là giờ làm bình thường. Muốn nghỉ thứ Bảy, xưởng có thể xếp 5 ngày x 9 giờ 36 phút (48 giờ), hoặc 4 ngày 10 giờ và 1 ngày 8 giờ. Phần vượt 48 giờ nếu có phải tính là làm thêm giờ, cần sự đồng ý và trả lương làm thêm theo Điều 98.
Doanh nghiệp chọn cách tính nào thì phải ghi vào nội quy lao động (điểm a khoản 2 Điều 118 yêu cầu nội quy có thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi) và thông báo cho người lao động. Không ghi, khi có tranh chấp về làm thêm giờ sẽ khó chứng minh đâu là giờ bình thường.
Giờ làm ban đêm và cách trả thêm 30%
Điều 106 tính giờ làm ban đêm từ 22 giờ tới 06 giờ sáng hôm sau. Đây là khung cố định, không phụ thuộc ca của công ty: nhân viên ca 18:00 tới 02:00 có 4 giờ ban đêm. Khoản 2 Điều 98 yêu cầu trả thêm ít nhất 30% tiền lương cho giờ làm việc bình thường vào ban đêm; nếu là giờ làm thêm vào ban đêm thì còn được cộng thêm 20% theo khoản 3 Điều 98 và công thức ở Điều 57 Nghị định 145/2020.
Một số nhóm không được làm ban đêm hoặc chỉ làm khi đồng ý: lao động nữ mang thai từ tháng thứ 7 (hoặc tháng thứ 6 ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo), người nuôi con dưới 12 tháng tuổi nếu không đồng ý, người chưa đủ 15 tuổi. Nghị định 283/2026 phạt 10 đến 20 triệu đồng mỗi hành vi sử dụng lao động nữ mang thai hay nuôi con nhỏ làm đêm trái quy định (điểm a, b khoản 2 Điều 26).
Nghỉ giữa giờ, nghỉ chuyển ca, nghỉ hằng tuần
Khoản 1 Điều 109: làm từ 6 giờ trở lên trong một ngày thì được nghỉ giữa giờ ít nhất 30 phút liên tục, làm ban đêm thì ít nhất 45 phút. Khoản 1 Điều 64 Nghị định 145/2020 giải thích 'làm ban đêm' ở đây là ngày làm từ 6 giờ trở lên có ít nhất 3 giờ trong khung 22:00 tới 06:00. Với ca làm việc liên tục từ 6 giờ trở lên (có người thay ca, chuyển tiếp giữa hai ca không quá 45 phút theo khoản 3 Điều 63 Nghị định 145/2020), thời gian nghỉ giữa giờ được tính vào giờ làm việc và vẫn được trả lương.
Ca 6 tiếng không nghỉ ở chuỗi cà phê trong ví dụ đầu bài vì vậy không đúng luật: ca đủ 6 giờ phải có 30 phút nghỉ liên tục. Doanh nghiệp quyết định thời điểm nghỉ, nhưng khoản 3 Điều 64 Nghị định 145/2020 không cho xếp khoảng nghỉ vào lúc bắt đầu hoặc kết thúc ca.
- Nghỉ chuyển ca: ít nhất 12 giờ trước khi chuyển sang ca khác (Điều 110). Xếp nhân viên kết thúc ca đêm lúc 06:00 rồi vào ca chiều 14:00 cùng ngày là vi phạm.
- Nghỉ hằng tuần: ít nhất 24 giờ liên tục mỗi tuần (khoản 1 Điều 111); công việc theo chu kỳ không nghỉ tuần được thì bình quân mỗi tháng ít nhất 4 ngày.
- Ngày nghỉ hằng tuần do doanh nghiệp chọn, không bắt buộc Chủ nhật, nhưng phải ghi vào nội quy (khoản 2 Điều 111).
- Nghỉ hằng tuần trùng ngày lễ, Tết ở khoản 1 Điều 112 thì được nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp (khoản 3 Điều 111).
Ngày công chuẩn: lịch làm việc quyết định lương ngày
Lịch làm việc thứ Hai tới thứ Sáu hay thứ Hai tới thứ Bảy không chỉ là chuyện giờ giấc, nó quyết định số ngày công chuẩn mỗi tháng, từ đó quyết định lương một ngày công và tiền làm thêm giờ. Tháng 11/2026 có 30 ngày; với lịch thứ Hai tới thứ Sáu, trừ ngày nghỉ 24/11 (Ngày Văn hoá Việt Nam theo Nghị quyết 28/2026/QH16) thì còn 20 ngày làm việc.
Công cụ đếm ngày làm việc cho chọn bốn kiểu lịch (thứ Hai tới thứ Sáu, thứ Hai tới thứ Bảy, thứ Bảy nửa ngày, lịch công chức) và tự trừ ngày lễ, nghỉ bù. Khi đã có số ngày công chuẩn, công cụ tính lương theo ngày công ra lương thực nhận của người đi làm không đủ tháng. Doanh nghiệp đang chấm công bằng máy có thể đối chiếu thêm bài phần mềm quản lý chấm công về quy tắc ca và cách chốt công.
Mức phạt về thời giờ làm việc từ 10/09/2026
| Hành vi | Mức phạt cá nhân | Căn cứ |
|---|---|---|
| Giờ làm việc bình thường quá số giờ luật cho phép | 20 đến 25 triệu đồng | Điểm a khoản 3 Điều 24 |
| Vi phạm nghỉ hằng tuần, nghỉ hằng năm, nghỉ lễ Tết | 10 đến 20 triệu đồng | Khoản 2 Điều 24 |
| Không bảo đảm nghỉ trong giờ làm việc hoặc nghỉ chuyển ca | 5 đến 75 triệu đồng tuỳ số người (1 đến 301 người trở lên) | Khoản 4 Điều 24 |
| Không bảo đảm nghỉ việc riêng, nghỉ không lương theo luật | 2 đến 5 triệu đồng | Điểm a khoản 1 Điều 24 |
Câu hỏi thường gặp
Một tuần được làm tối đa bao nhiêu giờ?
Giờ làm việc bình thường tối đa 48 giờ một tuần theo Điều 105. Giờ vượt mức này là làm thêm giờ, phải có sự đồng ý và nằm trong giới hạn của Điều 107.
Làm việc thứ Bảy có bắt buộc trả lương làm thêm không?
Không, nếu thứ Bảy là ngày làm việc bình thường trong lịch đã ghi ở nội quy và tổng giờ tuần không quá 48. Chỉ khi thứ Bảy là ngày nghỉ hằng tuần của người đó thì giờ làm hôm ấy mới tính là làm thêm vào ngày nghỉ.
Giờ làm ban đêm tính từ mấy giờ?
Từ 22 giờ đến 06 giờ sáng hôm sau (Điều 106). Giờ làm bình thường rơi vào khung này được trả thêm ít nhất 30% theo khoản 2 Điều 98.
Nghỉ trưa có tính vào giờ làm việc không?
Thường là không, trừ khi làm theo ca liên tục từ 6 giờ trở lên; khi đó thời gian nghỉ giữa giờ được tính vào giờ làm (khoản 1 Điều 109, Điều 63, 64 Nghị định 145/2020). Doanh nghiệp có thể thoả thuận tính nghỉ vào giờ làm ở các trường hợp khác.
Có bắt buộc nghỉ Chủ nhật không?
Không, doanh nghiệp được chọn ngày nghỉ hằng tuần khác Chủ nhật nhưng phải ghi vào nội quy và bảo đảm ít nhất 24 giờ nghỉ liên tục mỗi tuần (Điều 111).
