Công việc thời vụ là công việc có tính chất tạm thời, thời hạn ngắn, thường gắn với mùa cao điểm (Tết, mùa thu hoạch, đợt khuyến mãi lớn). Nhận định của bài: cái tên "hợp đồng thời vụ" mà nhiều doanh nghiệp vẫn quen dùng không còn tồn tại trong Bộ luật Lao động 2019; công việc thời vụ hiện nay được ký bằng hợp đồng lao động xác định thời hạn thông thường, chỉ khác ở thời hạn ngắn.
Bài viết cho doanh nghiệp thuê thêm người trong mùa cao điểm: bán lẻ dịp Tết, sự kiện, nông sản theo mùa vụ, cần một mẫu hợp đồng ngắn ngày dùng đúng luật.
Hợp đồng mùa vụ đã bị bỏ, không phải bị cấm làm việc ngắn ngày
Trước Bộ luật Lao động 2019, luật cũ có riêng loại "hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng". Từ 01/01/2021, loại này không còn là một loại hợp đồng riêng theo Điều 20; công việc thời vụ hay công việc ngắn ngày giờ ký bằng hợp đồng lao động xác định thời hạn như mọi công việc có thời hạn khác, chỉ khác ở việc thời hạn ghi trong hợp đồng ngắn (một tuần, một tháng, ba tháng) thay vì nhiều năm.
Khi nào được ký bằng lời nói, khi nào bắt buộc văn bản
Điều 14 Bộ luật Lao động 2019 cho phép hai bên giao kết hợp đồng lao động bằng lời nói đối với hợp đồng có thời hạn dưới 1 tháng, trừ ba trường hợp vẫn phải bằng văn bản dù dưới 1 tháng: giao kết với người chưa đủ 15 tuổi và người đại diện theo pháp luật của người đó, với nhóm người lao động thông qua người được uỷ quyền giao kết hợp đồng lao động, và với người lao động là người giúp việc gia đình. Với công việc thời vụ kéo dài trên 1 tháng, dù ngắn tới đâu cũng bắt buộc lập thành văn bản.
| Thời hạn công việc | Hình thức hợp đồng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Dưới 1 tháng, không thuộc ba trường hợp đặc biệt | Bằng lời nói hoặc văn bản | Nên vẫn lập biên bản ghi nhớ để tránh tranh chấp |
| Dưới 1 tháng, có người dưới 15 tuổi, nhóm uỷ quyền, hoặc giúp việc gia đình | Bắt buộc văn bản | Không được thoả thuận miệng dù rất ngắn ngày |
| Từ 1 tháng trở lên | Bắt buộc văn bản | Áp dụng đầy đủ Điều 21 về nội dung hợp đồng |
Lỗi phổ biến nhất: ký nối tiếp nhiều hợp đồng ngắn để né bảo hiểm
Nhiều nơi thuê người thời vụ bằng cách ký liên tiếp các hợp đồng 25, 28 ngày, mỗi lần cách nhau vài ngày nghỉ, với suy nghĩ dưới 1 tháng thì không phải đóng bảo hiểm xã hội. Cách hiểu này không đúng ở hai điểm: thứ nhất, người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên đã thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc; thứ hai, việc cố ý chia nhỏ thời hạn hợp đồng để né nghĩa vụ đóng bảo hiểm có thể bị coi là lách luật khi cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc thanh tra lao động xem xét toàn bộ chuỗi hợp đồng của cùng một người tại cùng một đơn vị.
Nội dung hợp đồng thời vụ vẫn phải đủ như Điều 21
Hợp đồng ngắn ngày không được lược bớt nội dung so với Điều 21; điểm khác duy nhất là thời hạn ngắn. Công việc, địa điểm làm việc, thời giờ làm việc theo ca (nếu có), mức lương và hình thức trả lương, và nghĩa vụ bảo hiểm (nếu đủ điều kiện) đều cần ghi rõ như hợp đồng dài hạn. Với công việc thời vụ trả lương theo ngày hoặc theo sản phẩm, cần ghi rõ cách tính để tránh tranh cãi khi thanh toán vào cuối đợt làm việc. Có thể soạn nhanh bằng mẫu hợp đồng lao động thời vụ, mẫu tự đổi điều khoản bảo hiểm theo thời hạn.
Kết thúc hợp đồng ngắn ngày: hết hạn là hết, không cần thủ tục báo trước
Một điểm thuận lợi của hợp đồng xác định thời hạn ngắn cho công việc thời vụ là khi hết thời hạn ghi trong hợp đồng, quan hệ lao động đương nhiên kết thúc, không bên nào phải báo trước hay nêu lý do như trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng không xác định thời hạn. Doanh nghiệp cần thanh toán đầy đủ lương, các khoản còn lại (nếu có) trong vòng thời hạn luật định kể từ ngày chấm dứt, và hoàn trả giấy tờ, sổ bảo hiểm nếu người lao động đã tham gia bảo hiểm xã hội trong thời gian làm việc. Nếu muốn thuê tiếp người đó cho đợt thời vụ sau, hai bên ký hợp đồng mới, không tự động gia hạn hợp đồng cũ.
Câu hỏi thường gặp
Hợp đồng thời vụ còn tồn tại trong luật hiện hành không?
Không còn là một loại hợp đồng riêng kể từ Bộ luật Lao động 2019. Công việc có tính thời vụ hiện được ký bằng hợp đồng lao động xác định thời hạn với thời hạn ngắn phù hợp với công việc đó.
Hợp đồng dưới 1 tháng có phải đóng bảo hiểm xã hội không?
Theo quy định về bảo hiểm xã hội hiện hành, hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên mới thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc; hợp đồng dưới 1 tháng không thuộc diện này, nhưng doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản bảo hiểm xã hội còn hiệu lực tại thời điểm ký vì quy định có thể thay đổi.
Ký nhiều hợp đồng ngắn liên tiếp cho cùng một người có sao không?
Rủi ro là bị coi là cố ý né nghĩa vụ bảo hiểm xã hội hoặc né quy định về số lần ký hợp đồng xác định thời hạn. Nếu công việc thực chất kéo dài liên tục, nên ký một hợp đồng có thời hạn phù hợp thay vì chia nhỏ nhiều lần.
Thoả thuận miệng có giá trị pháp lý khi có tranh chấp không?
Có, nhưng khó chứng minh nội dung cụ thể hai bên đã thoả thuận. Với hợp đồng dưới 1 tháng được phép giao kết bằng lời nói, nên vẫn lập một biên bản ghi nhớ ngắn (công việc, thời gian, mức lương) để tránh tranh chấp về sau.
Lao động thời vụ có được hưởng lương làm thêm giờ không?
Có. Quy định về lương làm thêm giờ áp dụng cho mọi người lao động có hợp đồng lao động, không phân biệt hợp đồng dài hạn hay ngắn ngày, miễn có phát sinh giờ làm thêm ngoài thời giờ đã thoả thuận.
