Hệ số lương là con số ghi trong bảng lương của Nhà nước, nhân với lương cơ sở để ra lương tháng của cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang. Với lương cơ sở 2.530.000 đồng từ 01/07/2026, hệ số 2,34 cho lương 5.920.200 đồng, hệ số 4,98 cho 12.599.400 đồng. Nhận định của bài: hệ số là một cách nén cả thang lương vào một con số để khi Nhà nước tăng lương cơ sở thì mọi người tăng cùng tỷ lệ; doanh nghiệp tư nhân không có cơ chế tăng tự động đó, nên chép nguyên hệ số về dùng thường mang theo cái vỏ mà thiếu phần ruột.
Từ khoá "hệ số lương" có khoảng 2.400 lượt tìm mỗi tháng (Semrush, 26/09/2026). Tập này nối tiếp tập lương cơ sở 2026 trong series Lương, bảo hiểm và thuế thu nhập cá nhân toàn tập. Số liệu lấy tại ngày 26/09/2026.
Bảng hệ số đọc thế nào: loại, nhóm, bậc
Tại ngày tra, hệ số lương khu vực công vẫn theo Nghị định 204/2004/NĐ-CP. Bảng lương của viên chức trong đơn vị sự nghiệp (bảng 3) chia theo loại gắn với trình độ và ngạch: A3 (chuyên gia cao cấp, chia nhóm A3.1 và A3.2), A2, A1 (trình độ đại học), A0 (cao đẳng), B (trung cấp) và C. Mỗi loại có nhiều bậc, mỗi bậc cách nhau một khoảng cố định. Nâng bậc thường xuyên theo thời gian giữ bậc và đánh giá hoàn thành nhiệm vụ.
| Loại | Số bậc | Hệ số bậc 1 | Bước nhảy | Hệ số bậc cuối | Lương bậc 1 từ 01/07/2026 |
|---|---|---|---|---|---|
| A2.1 | 8 | 4,40 | 0,34 | 6,78 | 11.132.000 |
| A1 | 9 | 2,34 | 0,33 | 4,98 | 5.920.200 |
| A0 | 10 | 2,10 | 0,31 | 4,89 | 5.313.000 |
| B | 12 | 1,86 | 0,20 | 4,06 | 4.705.800 |
Giáo viên tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông hạng III xếp lương như viên chức loại A1 (hệ số 2,34 đến 4,98), hạng II và hạng I xếp vào A2. Sổ tham số của ALODEV ghi rõ phần này đang ở trạng thái cần rà soát: đầu và cuối thang đã đối chiếu qua bài tổng hợp, từng bậc giữa chép theo bước nhảy vì tệp đính kèm của Nghị định trên cổng văn bản không đọc được số.
Tính lương theo hệ số: một ví dụ có phụ cấp
Công thức chung: lương theo hệ số = hệ số lương x lương cơ sở. Phụ cấp chức vụ tính bằng hệ số phụ cấp x lương cơ sở. Phụ cấp tính theo phần trăm (thâm niên vượt khung, thâm niên nghề, ưu đãi nghề) nhân với tổng lương và các phụ cấp làm nền. Ví dụ một giáo viên hạng III bậc 3 (hệ số 3,00), thâm niên nghề 5%, phụ cấp ưu đãi nghề 30%, tính tại ngày 01/07/2026:
- Lương theo hệ số: 3,00 x 2.530.000 = 7.590.000 đồng.
- Phụ cấp thâm niên nghề: 3,00 x 2.530.000 x 5% = 379.500 đồng.
- Phụ cấp ưu đãi nghề: 3,00 x 2.530.000 x 30% = 2.277.000 đồng.
- Tổng thu nhập: 10.246.500 đồng.
- Tiền lương đóng BHXH gồm lương, phụ cấp chức vụ, thâm niên vượt khung, thâm niên nghề: 7.969.500 đồng. Phụ cấp ưu đãi nghề không nằm trong căn cứ đóng.
- Người lao động đóng BHXH 8%, BHYT 1,5%, BHTN 1%: 637.560 + 119.543 + 79.695 = 836.798 đồng.
- Thực lĩnh trước thuế TNCN: 10.246.500 - 836.798 = 9.409.702 đồng.
Ví dụ trên chưa trừ thuế TNCN. Với thu nhập này và không có người phụ thuộc, thu nhập tính thuế bằng 10.246.500 - 836.798 - 15.500.000 nhỏ hơn 0, nên không phát sinh thuế. Phần ưu đãi nghề có được miễn thuế hay không là chuyện riêng của phụ cấp; tập về các khoản phụ cấp trong series đi sâu phần này.
Vì sao doanh nghiệp tư nhân ít dùng hệ số, và cái bẫy khi chép nguyên bảng Nhà nước
Bộ luật Lao động 2019 (Điều 93) giao doanh nghiệp tự xây dựng thang lương, bảng lương, định mức lao động làm cơ sở tuyển dụng, thoả thuận lương và trả lương, sau khi tham khảo ý kiến tổ chức đại diện người lao động nếu có. Luật không bắt dùng hệ số, cũng không cấm. Phần lớn doanh nghiệp nhỏ ghi thẳng số tiền cho từng bậc vì ba lý do: lương tư nhân không tăng tự động theo lương cơ sở, nên hệ số mất tác dụng chính; thị trường lao động định giá theo số tiền, không theo hệ số; và số tiền dễ đọc hơn cho cả người lao động lẫn cơ quan BHXH.
Cái bẫy nằm ở chỗ nhân hệ số Nhà nước với lương cơ sở rồi dùng kết quả làm lương hợp đồng. Viên chức loại B bậc 1 có hệ số 1,86, nhân 2.530.000 đồng được 4.705.800 đồng. Con số này thấp hơn lương tối thiểu vùng I (5.310.000 đồng) và vùng II (4.730.000 đồng) theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP. Một công ty ở vùng I hoặc vùng II chép nguyên bảng này về trả cho nhân viên trình độ trung cấp là đang trả dưới sàn, sai ngay từ hợp đồng.
Nếu doanh nghiệp vẫn muốn dùng cấu trúc hệ số vì quen, cách an toàn là tự đặt một "mức lương chuẩn nội bộ" (ví dụ bằng lương tối thiểu vùng của mình hoặc cao hơn), nhân hệ số của thang lương công ty với mức đó, và ghi số tiền đã tính ra vào hợp đồng. Khi lương tối thiểu vùng tăng, chỉ cần đổi mức chuẩn một lần rồi rà xem bậc nào rơi xuống dưới sàn.
Khi nào doanh nghiệp thật sự cần hiểu hệ số
- Doanh nghiệp nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ, công ty cổ phần hoá còn giữ bảng lương cũ cho một số người: bảng lương vẫn tính theo hệ số và lương cơ sở.
- Tuyển người từ khu vực công sang: ứng viên thường nói lương theo hệ số và bậc, phòng nhân sự cần quy ra tiền để so sánh đúng với mức đề nghị.
- Hợp đồng lao động với trường học, bệnh viện công: người làm theo hợp đồng trong đơn vị công lập có thể được xếp lương theo Nghị định 204/2004/NĐ-CP và hưởng lương cơ sở.
- Tính các chế độ BHXH gắn với mức tham chiếu, dù lương của chính người đó không theo hệ số.
Bộ Nội vụ đang chuẩn bị đề xuất cải cách tiền lương theo vị trí việc làm; tại ngày tra 26/09/2026 chưa có bảng lương mới được ban hành để thay Nghị định 204/2004/NĐ-CP. Khi có bảng mới, công cụ tính lương theo hệ số sẽ cập nhật theo sổ tham số, còn ví dụ trong bài giữ nguyên để đọc lại cách tính của giai đoạn này.
Câu hỏi thường gặp
Công thức tính lương theo hệ số là gì?
Lương = hệ số lương x lương cơ sở, cộng các phụ cấp tính theo hệ số hoặc phần trăm. Từ 01/07/2026 lương cơ sở là 2.530.000 đồng, nên hệ số 2,34 cho 5.920.200 đồng và hệ số 3,00 cho 7.590.000 đồng mỗi tháng.
Hệ số lương đại học bậc 1 là bao nhiêu?
Người có trình độ đại học được tuyển vào ngạch chuyên viên hoặc viên chức loại A1 bậc 1 có hệ số 2,34. Thang A1 có 9 bậc, mỗi bậc cách nhau 0,33, bậc cuối 4,98.
Doanh nghiệp tư nhân có bắt buộc dùng hệ số lương không?
Không. Bộ luật Lao động 2019 cho doanh nghiệp tự xây dựng thang lương, bảng lương, có thể ghi số tiền hoặc hệ số. Điều bắt buộc là mức lương cho công việc giản đơn nhất, làm đủ giờ, không thấp hơn lương tối thiểu vùng.
Lương cơ sở tăng thì hệ số lương có đổi không?
Không. Hệ số giữ nguyên, số tiền tăng vì lương cơ sở tăng. Hệ số chỉ đổi khi người đó được nâng bậc, chuyển ngạch hoặc khi Nhà nước ban hành bảng lương mới.
Phụ cấp ưu đãi nghề của giáo viên có đóng BHXH không?
Theo cách tính công cụ ALODEV dùng, tiền lương đóng BHXH của người hưởng lương theo hệ số gồm lương, phụ cấp chức vụ, thâm niên vượt khung và thâm niên nghề; phụ cấp ưu đãi nghề không nằm trong căn cứ đóng. Trường hợp cụ thể nên đối chiếu thêm hướng dẫn của cơ quan BHXH quản lý đơn vị.
