Phiếu đánh giá kết quả thử việc là văn bản người quản lý trực tiếp dùng để chấm điểm nhân viên vào cuối thời gian thử việc, làm căn cứ cho thông báo kết quả thử việc gửi người lao động. Nhận định của bài: Điều 27 Bộ luật Lao động 2019 không yêu cầu doanh nghiệp phải có phiếu đánh giá bằng văn bản, nhưng không có phiếu thì khi có tranh chấp, doanh nghiệp không còn gì để chứng minh kết luận thử việc của mình ngoài lời nói.
Bài viết cho quản lý trực tiếp và nhân sự cần chốt kết quả thử việc đúng hạn, tránh để nhân viên làm việc quá ngày mà chưa có quyết định rõ ràng.
Thời hạn thử việc: khung phải nhớ trước khi tính ngày thông báo
Điều 25 Bộ luật Lao động 2019 quy định bốn mức trần thời gian thử việc theo tính chất công việc: không quá 180 ngày với công việc của người quản lý doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp; không quá 60 ngày với công việc cần trình độ chuyên môn, kỹ thuật từ cao đẳng trở lên; không quá 30 ngày với trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ; và không quá 6 ngày làm việc với công việc khác. Mỗi công việc chỉ được thử việc một lần.
| Loại công việc | Trần thời gian | Lương thử việc tối thiểu |
|---|---|---|
| Quản lý doanh nghiệp (theo Luật Doanh nghiệp) | 180 ngày | 85% lương chính thức |
| Cần trình độ cao đẳng trở lên | 60 ngày | 85% lương chính thức |
| Trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ | 30 ngày | 85% lương chính thức |
| Công việc khác | 6 ngày làm việc | 85% lương chính thức |
Mẫu phiếu đánh giá: tiêu chí có trọng số, không chỉ một dòng "đạt hay không"
Một phiếu đánh giá dùng được khi có tranh chấp cần ít nhất bốn phần: thông tin thời gian thử việc (ngày bắt đầu, ngày kết thúc, đúng theo hợp đồng đã ký); các tiêu chí chấm điểm cụ thể theo mô tả công việc của vị trí đó (khối lượng hoàn thành, chất lượng, tuân thủ nội quy, khả năng phối hợp), mỗi tiêu chí có thang điểm và có thể có trọng số nếu vị trí đòi hỏi kỹ năng khác nhau ở mức quan trọng khác nhau; kết luận đạt hay không đạt; và chữ ký của người đánh giá cùng ngày đánh giá. Phiếu càng cụ thể, càng dễ giải thích với chính người lao động khi trao đổi kết quả trực tiếp. Bảng tiêu chí và phần thông báo kết quả có sẵn trong mẫu phiếu đánh giá kết quả thử việc.
Thông báo kết quả thử việc: hai kịch bản, hai cách xử lý
Theo Điều 27 Bộ luật Lao động 2019, khi kết thúc thời gian thử việc, người sử dụng lao động phải thông báo kết quả cho người lao động. Nếu đạt yêu cầu: tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động đã giao kết (trường hợp thoả thuận thử việc ngay trong hợp đồng lao động), hoặc giao kết hợp đồng lao động mới (trường hợp đã ký riêng một hợp đồng thử việc). Nếu không đạt yêu cầu: chấm dứt hợp đồng lao động đã giao kết hoặc hợp đồng thử việc. Trong suốt thời gian thử việc, mỗi bên đều có quyền huỷ bỏ thoả thuận thử việc hoặc hợp đồng đã giao kết mà không cần báo trước và không phải bồi thường.
Mốc thời hạn không được bỏ lỡ
- Ghi rõ ngày kết thúc thử việc ngay trong hợp đồng, tính đúng theo trần của Điều 25 cho loại công việc.
- Đặt lịch đánh giá trước ngày kết thúc thử việc ít nhất vài ngày, không để dồn vào đúng ngày cuối.
- Thông báo kết quả bằng văn bản hoặc email có lưu vết, không chỉ nói miệng.
- Nếu đạt: ký hợp đồng lao động chính thức trước hoặc ngay ngày đầu tiên sau khi hết thử việc.
- Nếu không đạt: hoàn tất thủ tục chấm dứt, thanh toán đầy đủ ngày công đã làm trước khi người lao động rời đi.
Ai nên là người đánh giá, và đánh giá một lần hay nhiều lần
Người đánh giá phù hợp nhất là quản lý trực tiếp, người theo sát công việc hằng ngày của nhân viên thử việc, không nên giao hoàn toàn cho bộ phận nhân sự vì nhân sự thường không đủ thông tin chuyên môn để chấm điểm chất lượng công việc. Với vị trí phức tạp hoặc thời gian thử việc dài (60, 180 ngày), nên chia thành hai lần đánh giá: một lần ở giữa thời gian thử việc để phản hồi sớm và cho nhân viên cơ hội điều chỉnh, một lần vào cuối để ra kết luận chính thức. Cách làm này giảm rủi ro bất ngờ cho cả hai phía: nhân viên không bị báo trượt đột ngột vào phút cuối mà không có tín hiệu trước, doanh nghiệp cũng có thêm bằng chứng cho thấy đã tạo cơ hội cải thiện trước khi ra quyết định cuối cùng.
Lưu hồ sơ thử việc: một bộ đủ dùng cho cả nhân viên đạt và không đạt
Với nhân viên đạt yêu cầu, hồ sơ thử việc (hợp đồng hoặc thoả thuận thử việc, phiếu đánh giá, thông báo kết quả) nên chuyển vào hồ sơ nhân sự chính thức, làm căn cứ tham chiếu khi xét nâng lương, nâng bậc sau này. Với nhân viên không đạt, hồ sơ này là bằng chứng quan trọng nếu phát sinh tranh chấp về việc chấm dứt hợp đồng thử việc; nên lưu ít nhất trong thời hiệu khởi kiện tranh chấp lao động theo quy định pháp luật hiện hành, thay vì xoá ngay sau khi nhân viên rời đi.
Câu hỏi thường gặp
Không thông báo kết quả thử việc, hợp đồng có tự động thành chính thức không?
Pháp luật không quy định hợp đồng tự động chuyển thành chính thức khi thiếu thông báo, nhưng nếu người lao động vẫn tiếp tục làm việc bình thường sau ngày hết thử việc mà không có thông báo hay quyết định nào, tình huống này dễ dẫn tới tranh chấp và bất lợi cho phía không thông báo.
Phiếu đánh giá thử việc có bắt buộc phải có chữ ký của người lao động không?
Pháp luật không bắt buộc, nhưng nên cho người lao động ký xác nhận đã được trao đổi kết quả, vừa minh bạch vừa là bằng chứng đã thực hiện đúng thủ tục nếu sau này có tranh chấp.
Kết quả thử việc không đạt, doanh nghiệp có phải báo trước như chấm dứt hợp đồng thông thường không?
Không. Trong thời gian thử việc, mỗi bên có quyền huỷ thoả thuận thử việc hoặc hợp đồng đã giao kết mà không cần báo trước và không phải bồi thường, khác với quy định báo trước khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động chính thức.
Có được kéo dài thêm thời gian thử việc nếu chưa đánh giá được không?
Không. Mỗi công việc chỉ được thử việc một lần và trong giới hạn tối đa của Điều 25; hết thời hạn đó bắt buộc phải có kết luận, không có căn cứ để gia hạn thêm.
Lương thử việc thấp hơn 85% lương chính thức có hợp pháp không?
Không. Điều 26 Bộ luật Lao động 2019 quy định tiền lương thử việc do hai bên thoả thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó; thoả thuận thấp hơn mức này là trái luật dù người lao động có đồng ý ký.
