Ba báo giá cho cùng một phần mềm chênh nhau vài lần thường có năm nguồn: mỗi bên hiểu phạm vi một kiểu, một bên dùng lại sản phẩm có sẵn còn bên kia viết mới, một bên tính kiểm thử và tài liệu còn bên kia không, mỗi bên đặt khoản dự phòng rủi ro khác nhau, và thời hạn bảo hành khác nhau. Hiếm khi chênh lệch đến từ việc một bên hét giá. Cách so đúng là đưa ba báo giá về cùng một bảng hạng mục, rồi hỏi từng bên về dòng trống.
Nguồn 1: mỗi bên đang báo cho một phần mềm khác
Nếu yêu cầu gửi đi chỉ là vài câu mô tả, mỗi bên tự điền chỗ trống bằng giả định của mình. Bên này hiểu "quản lý kho" là nhập xuất tồn một kho; bên kia hiểu là nhiều kho, lô, hạn dùng, kiểm kê bằng mã vạch. Hai báo giá đó đều đúng với phạm vi mỗi bên tưởng tượng. Đây là nguồn chênh lớn nhất và cũng dễ chữa nhất: gửi cùng một trang yêu cầu có mục "không làm" (tập Viết yêu cầu phần mềm của series).
Nguồn 2: dùng lại sản phẩm có sẵn hay viết mới
Có bên đã có một phần mềm gần giống và chỉ cần sửa, nên báo rẻ và nhanh. Đổi lại, bạn nhận một sản phẩm của họ đã chỉnh, và cần hỏi kỹ: mã nguồn phần lõi có được bàn giao không, hay chỉ được cấp quyền dùng. Có bên viết mới hoàn toàn, đắt hơn nhưng toàn bộ mã thuộc về bạn. Cả hai cách đều hợp lý; điều không hợp lý là không biết mình đang mua cách nào.
Điều khoản dịch vụ của ALODEV có một dòng đáng tham khảo cho câu hỏi này: ALODEV giữ quyền tái sử dụng các thành phần nội bộ không chứa thông tin nghiệp vụ riêng của khách (ví dụ bộ dựng biểu mẫu, thành phần giao diện dùng chung), còn mã nguồn bàn giao thì khách có toàn quyền sử dụng, chỉnh sửa và phát triển tiếp (mục 4). Hãy hỏi mọi nhà cung cấp một câu tương tự: thành phần nào dùng lại, và bạn có quyền gì với nó.
Nguồn 3: kiểm thử, tài liệu, triển khai có trong giá hay không
Báo giá rẻ hay chỉ tính lập trình. Kiểm thử, viết tài liệu, cài đặt lên máy chủ, chuyển dữ liệu, đào tạo được để ngoài hoặc ghi "hỗ trợ" không rõ mức. Những việc đó sẽ quay lại dưới dạng phát sinh, hoặc không được làm.
Nguồn 4: ai chịu rủi ro phát sinh
Với giá trọn gói, bên làm chịu rủi ro nếu ước lượng sai trong phạm vi đã chốt, nên họ cộng một khoản dự phòng. Với giá theo giờ công, người mua chịu rủi ro đó, nên con số ban đầu trông thấp hơn. Hai báo giá khác mô hình không so trực tiếp được; tập sau của series đi riêng vào trọn gói và giờ công.
Nguồn 5: bảo hành bao lâu, gồm gì
Ba tháng bảo hành và bảo hành trọn đời là hai sản phẩm khác nhau dù phần mềm giống hệt. Đọc kỹ phạm vi: sửa lỗi của chính bên làm, bản vá bảo mật, hiệu năng suy giảm. Ở ALODEV, bảo hành miễn phí trọn đời tính từ ngày nghiệm thu đạt, với thời gian phản hồi theo mức nghiêm trọng P1, P2, P3 ghi trong /dieu-khoan mục 6.
Ví dụ đưa ba báo giá về cùng mặt bằng (số giả định)
Ví dụ dưới đây dùng số giả định theo đơn vị tương đối để minh hoạ cách so, không phải giá thị trường. Ba bên A, B, C báo cho cùng một phần mềm bán hàng nội bộ.
| Hạng mục | Bên A | Bên B | Bên C |
|---|---|---|---|
| Giá ghi trên báo giá | 30 | 80 | 150 |
| Phạm vi kho | Một kho | Nhiều kho | Nhiều kho, lô, hạn dùng |
| Kiểm thử và tài liệu | Không ghi | Có | Có |
| Chuyển dữ liệu, đào tạo | Tính riêng | Có | Có |
| Mã nguồn | Chỉ cấp quyền dùng phần lõi | Bàn giao toàn bộ | Bàn giao toàn bộ |
| Bảo hành | 3 tháng | 12 tháng | 12 tháng |
Giá ghi chênh năm lần (30 so với 150). Sau khi hỏi lại, bên C báo thêm phần lô và hạn dùng là 40 đơn vị; bỏ phần đó thì C còn 110. Bên A ước tính thêm kiểm thử, chuyển dữ liệu, đào tạo và phần nhiều kho là 45; A thành 75. Khoảng cách còn lại là 75, 80 và 110, và phần chênh của C nằm ở những thứ có thể đo và hỏi tiếp. Con số thật của mỗi dự án khác nhau; cách làm thì giống nhau.
Câu hỏi gửi lại cho từng bên
Sau khi xếp ba báo giá vào cùng một bảng, những ô trống chính là câu hỏi cần gửi lại. Gửi cùng một bộ câu hỏi cho cả ba, bằng văn bản:
- Báo giá đã gồm kiểm thử, tài liệu, cài đặt, chuyển dữ liệu, đào tạo chưa; nếu chưa thì bao nhiêu.
- Phần nào dùng lại từ sản phẩm có sẵn; quyền của chúng tôi với phần đó.
- Giá là trọn gói cho phạm vi đã gửi hay ước lượng theo giờ.
- Bảo hành bao lâu, gồm gì, thời gian phản hồi thế nào.
- Giả định nào nếu sai sẽ làm giá thay đổi.
Câu cuối thường lộ ra nhiều nhất: bên báo rẻ có thể đang giả định dữ liệu cũ đã sạch, hoặc tích hợp với phần mềm kế toán chỉ là xuất tệp. Bài thuê đơn vị làm web: hỏi gì, ký gì trên blog Trần Công Thắng có ví dụ các giả định ẩn trong báo giá website.
Khi nào chênh lệch là tín hiệu xấu
Chênh lệch giá tự nó không nói lên điều gì; điều cần để ý là cách mỗi bên giải thích. Một bên không giải thích được vì sao giá của mình thấp hơn hẳn hai bên còn lại, hoặc giải thích bằng "bên em có sẵn nền tảng" mà không nói rõ quyền với nền tảng đó, là tín hiệu cần hỏi kỹ. Ngược lại, một bên giá cao hơn nhưng liệt kê được từng hạng mục, giả định và phần không làm là bên đang cho bạn thông tin để so sánh, bất kể cuối cùng bạn chọn ai.
Câu hỏi thường gặp
Báo giá làm phần mềm thường gồm những gì?
Nên gồm hạng mục theo chức năng, thời gian từng chặng, kiểm thử, triển khai, chuyển dữ liệu, đào tạo, bảo hành và điều kiện thanh toán. Báo giá chỉ có một con số tổng thì không so được.
Có nên chọn báo giá rẻ nhất?
Chỉ sau khi đã quy về cùng phạm vi. Báo giá rẻ nhất trước khi quy đổi thường là báo giá thiếu nhiều dòng nhất.
Vì sao công ty phần mềm không báo giá ngay được?
Vì giá phụ thuộc phạm vi, và phạm vi cần khảo sát. Bên báo giá ngay trong ngày có thể đang báo cho một sản phẩm có sẵn, cần hỏi rõ.
Mặc cả giá phần mềm có nên không?
Nên thương lượng phạm vi hơn thương lượng đơn giá. Giảm giá mà giữ nguyên phạm vi thường được bù bằng cách cắt kiểm thử hoặc tài liệu.
ALODEV có hiện bảng giá công khai không?
ALODEV có công cụ Ước tính cho thấy thời gian theo từng tính năng; giá chốt theo từng chặng sau khảo sát.
