Khi thuê hosting hoặc dịch vụ cloud, gần như mọi nhà cung cấp đều quảng cáo một con số uptime, phổ biến nhất là "99.9%" hoặc "99.99%". Con số này thoạt nhìn giống nhau, nhưng khoảng cách thực tế giữa chúng lớn hơn nhiều so với cảm giác "chỉ chênh một số 9".
Uptime là gì
Uptime là tỉ lệ phần trăm thời gian một hệ thống (website, server, ứng dụng) hoạt động bình thường và có thể truy cập được, tính trên tổng thời gian trong một khoảng theo dõi, thường là một tháng hoặc một năm. Ngược lại với uptime là downtime, tức là khoảng thời gian hệ thống không truy cập được, do lỗi kỹ thuật, quá tải, tấn công mạng, hoặc bảo trì không có kế hoạch.
Uptime thường được nhà cung cấp hosting hoặc cloud cam kết trong một điều khoản gọi là SLA (Service Level Agreement, thoả thuận mức độ dịch vụ). SLA nêu rõ mức uptime cam kết và chính sách bồi hoàn nếu không đạt được mức đó, ví dụ hoàn lại một phần phí dịch vụ của tháng bị sự cố.
Đọc đúng con số phần trăm: một số 9 khác biệt rất lớn
Phần lớn người không làm kỹ thuật không hình dung được khoảng cách thực tế giữa các mức uptime phổ biến. Bảng dưới đây quy đổi ra thời gian downtime tối đa cho phép trong một năm, để dễ so sánh.
- Uptime 99% tương đương tối đa khoảng 3 ngày 15 giờ downtime mỗi năm.
- Uptime 99.5% tương đương tối đa khoảng 1 ngày 20 giờ downtime mỗi năm.
- Uptime 99.9% (thường gọi là "ba số 9") tương đương tối đa khoảng 8 giờ 45 phút downtime mỗi năm.
- Uptime 99.95% tương đương tối đa khoảng 4 giờ 22 phút downtime mỗi năm.
- Uptime 99.99% ("bốn số 9") tương đương tối đa khoảng 52 phút downtime mỗi năm.
Vì sao downtime là doanh thu mất thật, không phải thiệt hại lý thuyết
Với một website chỉ mang tính giới thiệu, việc sập vài giờ gây khó chịu nhưng thiệt hại khó đo đếm cụ thể. Với một website đang bán hàng trực tiếp, mỗi phút không truy cập được đồng nghĩa với đơn hàng không đặt được, khách rời đi tìm nơi khác, và trong nhiều trường hợp không quay lại nữa. Thiệt hại còn nhân lên nếu sự cố xảy ra đúng lúc có chương trình khuyến mãi hoặc quảng cáo đang chạy, vì lúc đó lượng khách truy cập và chi phí quảng cáo đã trả đều đang bị lãng phí trong khi trang không hoạt động.
Ngoài thiệt hại trực tiếp, downtime lặp lại còn ảnh hưởng gián tiếp tới thứ hạng tìm kiếm trên Google: nếu công cụ thu thập dữ liệu của Google (Googlebot) nhiều lần ghé thăm mà website không phản hồi, điều này có thể ảnh hưởng tới đánh giá độ tin cậy của trang.
Nguyên nhân downtime phổ biến, không phải lúc nào cũng do hosting
- Hạ tầng hosting hoặc server gặp sự cố phần cứng, mất kết nối mạng, hoặc trung tâm dữ liệu (data center) bị sự cố diện rộng.
- Website bị quá tải do lượng truy cập tăng đột biến, thường xảy ra đúng lúc có chương trình khuyến mãi lớn, tức là lúc doanh nghiệp cần website hoạt động ổn định nhất.
- Lỗi phát sinh sau khi cập nhật (deploy) một phiên bản mã nguồn mới mà chưa kiểm thử kỹ.
- Hết hạn tên miền hoặc chứng chỉ bảo mật (SSL) do quên gia hạn, một nguyên nhân tưởng nhỏ nhưng xảy ra khá thường xuyên trên thực tế.
- Bị tấn công từ chối dịch vụ (DDoS), khiến server quá tải request giả và không phục vụ được request thật.
Doanh nghiệp có đội kỹ thuật thì giám sát nên đi xa hơn một phép ping; bài bộ công cụ giám sát cho ứng dụng production trên trancongthang.vn mô tả một bộ đủ dùng với Prometheus và Grafana.
Cách theo dõi uptime mà không cần đội kỹ thuật túc trực
Có nhiều công cụ giám sát uptime (uptime monitoring) tự động kiểm tra website theo chu kỳ vài phút một lần, và gửi cảnh báo qua email hoặc tin nhắn ngay khi phát hiện website không phản hồi. Với một website đang bán hàng, nên có ít nhất một công cụ giám sát loại này, để đội kỹ thuật biết sự cố ngay khi xảy ra thay vì đợi khách hàng gọi điện phàn nàn mới biết.