Hosting là gì, host là gì, hosting web là gì: ba câu hỏi này được tìm hàng nghìn lần mỗi tháng, và câu trả lời ngắn thì ai cũng biết. Cái khó là chọn đúng loại cho doanh nghiệp mình, vì bảng so sánh của các nhà cung cấp toàn thông số mà người không làm kỹ thuật khó quy ra ý nghĩa. Bài này giải thích từng loại bằng câu hỏi thực tế: ai chịu trách nhiệm gì, hỏng thì sao, khi nào cần nâng cấp.
Hosting là gì
Một website là tập hợp mã nguồn, hình ảnh và cơ sở dữ liệu. Để người khác truy cập được bất cứ lúc nào, những thứ đó phải nằm trên một máy tính luôn bật, nối Internet ổn định, có địa chỉ cố định. Máy tính đó gọi là máy chủ (server). Hosting (web hosting, dịch vụ lưu trữ website) là việc thuê một phần hoặc toàn bộ máy chủ như vậy từ nhà cung cấp, thay vì tự mua máy và tự lo điện, mạng, làm mát.
Trong tiếng Anh, host nghĩa là chủ nhà, người tiếp đón. Trong ngữ cảnh website, host là máy chủ tiếp đón người truy cập, còn hosting là dịch vụ cho thuê chỗ trên máy chủ đó. Tên miền là địa chỉ, hosting là ngôi nhà; DNS là thứ chỉ từ địa chỉ tới đúng ngôi nhà.
Các loại hosting
Shared hosting (hosting dùng chung)
Nhiều website cùng chạy trên một máy chủ, chia nhau bộ xử lý, bộ nhớ, ổ đĩa. Bạn nhận một trang quản trị để tải mã nguồn, tạo cơ sở dữ liệu, cài chứng chỉ SSL. Nhà cung cấp lo toàn bộ phần máy chủ bên dưới.
- Hợp với: website giới thiệu công ty, blog, trang đích ít truy cập, dựng bằng các nền tảng phổ biến.
- Ưu điểm: dễ dùng, không cần người quản trị máy chủ, chi phí thấp nhất.
- Hạn chế: bị ảnh hưởng bởi website hàng xóm (một trang khác trên cùng máy bị tấn công hay dùng quá tài nguyên thì trang bạn chậm theo), giới hạn phần mềm được cài, khó chạy ứng dụng viết riêng.
VPS (máy chủ ảo riêng)
Một máy chủ vật lý được chia thành nhiều máy ảo bằng công nghệ ảo hoá. Mỗi VPS có tài nguyên được cấp riêng, hệ điều hành riêng, quyền quản trị cao nhất. Bạn cài gì cũng được, nhưng cũng tự chịu trách nhiệm cập nhật, bảo mật, sao lưu, trừ khi mua kèm dịch vụ quản trị.
- Hợp với: website bán hàng, ứng dụng web viết riêng, hệ thống nội bộ, nơi cần cài phần mềm riêng.
- Ưu điểm: tài nguyên ổn định hơn shared hosting, toàn quyền cấu hình, nâng cấp tài nguyên dễ.
- Hạn chế: cần người có kỹ năng quản trị máy chủ. Một VPS không ai cập nhật trong một năm là một lỗ hổng chờ bị khai thác.
Cloud hosting
Website chạy trên một cụm nhiều máy chủ thay vì một máy. Khi một máy hỏng, tải chuyển sang máy khác; khi lưu lượng tăng, có thể thêm tài nguyên nhanh, thường tính tiền theo mức dùng. Ranh giới giữa cloud hosting và VPS ngày càng mờ, vì nhiều VPS hiện nay cũng chạy trên nền tảng đám mây. Điểm khác thật sự nằm ở khả năng tự phục hồi và mở rộng mà nhà cung cấp cam kết.
- Hợp với: ứng dụng có lượng truy cập biến động theo mùa, hệ thống cần hoạt động liên tục.
- Hạn chế: chi phí khó dự đoán nếu không đặt giới hạn, và cấu hình phức tạp hơn.
Máy chủ riêng (dedicated server) và đặt máy chủ
Thuê nguyên một máy chủ vật lý, hoặc tự mua máy và gửi vào trung tâm dữ liệu (colocation). Toàn bộ tài nguyên là của bạn, hiệu năng cao và ổn định nhất cho cùng một khoản chi, nhưng mọi việc từ hệ điều hành trở lên là của bạn. Hợp với hệ thống lớn, dữ liệu nhạy cảm cần kiểm soát chặt, hoặc doanh nghiệp tự ảo hoá máy chủ để chạy nhiều ứng dụng.
Các thông số hay gặp, hiểu cho đúng
Hosting NVMe là gì
NVMe là chuẩn giao tiếp cho ổ SSD, cho tốc độ đọc ghi và độ trễ tốt hơn nhiều so với ổ SSD chuẩn cũ và ổ cứng cơ. Hosting NVMe nghĩa là dữ liệu website nằm trên loại ổ này. Với website có cơ sở dữ liệu, truy vấn nhiều, ổ nhanh giúp trang phản hồi nhanh hơn rõ rệt. Nhưng ổ nhanh không cứu được một website viết kém hay một máy chủ bị nhồi quá nhiều khách, nên đừng chọn hosting chỉ vì chữ NVMe.
Hosting Linux hay Windows
Phần lớn website và ứng dụng web hiện nay chạy trên Linux: ổn định, nhẹ, hệ sinh thái phần mềm máy chủ phong phú. Hosting Windows chỉ cần thiết khi ứng dụng viết cho nền tảng của Microsoft hoặc cần phần mềm chỉ chạy trên Windows. Nếu đơn vị làm web không yêu cầu gì đặc biệt, chọn Linux.
Database hosting là gì
Database hosting là dịch vụ chạy riêng cơ sở dữ liệu, tách khỏi máy chủ web. Nhà cung cấp lo sao lưu tự động, cập nhật, nhân bản dữ liệu. Với ứng dụng có dữ liệu quan trọng (đơn hàng, khách hàng, chấm công), tách cơ sở dữ liệu ra một nơi được sao lưu và giám sát tốt thường đáng đầu tư hơn nâng cấp máy chủ web.
Băng thông, dung lượng, tài nguyên CPU và RAM
Dung lượng là chỗ chứa dữ liệu; băng thông là lượng dữ liệu truyền ra mỗi tháng; CPU và RAM quyết định máy chủ xử lý được bao nhiêu yêu cầu cùng lúc. Các gói ghi "không giới hạn" thường vẫn có giới hạn về tài nguyên xử lý hoặc chính sách sử dụng hợp lý, cần đọc kỹ điều khoản.
Chọn hosting theo tình huống
- Website giới thiệu, ít cập nhật, vài trăm lượt truy cập mỗi ngày: shared hosting tốt, có sao lưu tự động và chứng chỉ SSL.
- Website bán hàng có giỏ hàng, thanh toán: VPS hoặc cloud có quản trị, sao lưu hằng ngày ra nơi khác, giám sát hoạt động.
- Ứng dụng viết riêng, hệ thống quản lý nội bộ: VPS hoặc cloud, tách cơ sở dữ liệu, có môi trường thử nghiệm riêng.
- Nhiều ứng dụng, dữ liệu nhạy cảm, có đội kỹ thuật: máy chủ riêng hoặc cụm máy chủ tự ảo hoá.
Vị trí đặt máy chủ (trong nước hay nước ngoài) là một trục chọn riêng, liên quan tới tốc độ truy cập của khách Việt Nam, sự cố cáp quang biển và quy định dữ liệu.
Bài học từ việc tự vận hành máy chủ
Alodev tự vận hành hạ tầng cho các sản phẩm của mình: một cụm máy chủ vật lý nhiều node chạy nền tảng ảo hoá, các ứng dụng đóng gói trong container, lưu lượng từ Internet vào qua đường hầm của mạng phân phối. Những bài học dưới đây không phải lý thuyết, mà là thứ chúng tôi rút ra khi có sự cố thật. Chúng có ích cho bất kỳ ai đang thuê VPS hay máy chủ riêng, vì đó là phần việc nhà cung cấp hosting dùng chung làm thay bạn, còn khi lên VPS thì thành việc của bạn.
1. Máy chủ phải dùng địa chỉ IP tĩnh
Trong mạng văn phòng, máy tính thường nhận địa chỉ tự động từ bộ định tuyến. Máy chủ thì không nên như vậy. Khi mất điện rồi khởi động lại, một node nhận địa chỉ mới, các node khác trong cụm và các dịch vụ trỏ vào nó không tìm thấy nhau nữa. Máy chủ và thiết bị hạ tầng phải có địa chỉ cấu hình cố định, ghi trong sổ tài sản.
2. Ổ dữ liệu phải được khai báo để tự gắn khi khởi động
Trên Linux, một ổ đĩa gắn thêm bằng tay chạy tốt cho tới lần khởi động lại đầu tiên. Nếu ổ không được khai báo trong tệp cấu hình gắn ổ tự động (fstab), sau khi khởi động lại, ổ không được gắn, ứng dụng ghi dữ liệu vào ổ hệ thống thay vì ổ dữ liệu, hoặc báo lỗi không tìm thấy dữ liệu. Sau mỗi lần thêm ổ, hãy chủ động khởi động lại thử trong giờ vắng để chắc chắn mọi thứ tự lên.
3. Giới hạn hàng chờ ghi đĩa khi chép dữ liệu lớn
Khi chép hàng trăm gigabyte, hệ điều hành gom dữ liệu vào bộ nhớ đệm trước rồi mới ghi xuống đĩa. Nếu hàng chờ này được phép phình quá lớn, tới lúc phải ghi xuống, cả máy có thể đứng hình, các ứng dụng khác trên cùng máy không phản hồi. Giới hạn kích thước hàng chờ ghi (các tham số dirty của nhân Linux) giúp máy ghi đều đặn và vẫn phục vụ được trong lúc chép.
4. Sao lưu theo quy tắc 3-2-1, và theo dõi dung lượng bản sao lưu
Ba bản dữ liệu, trên hai loại lưu trữ khác nhau, một bản ở nơi khác. Nhưng sao lưu cũng có thể gây sự cố: chúng tôi từng gặp một lần kịch bản sao lưu gom nhầm dữ liệu không cần thiết, bản sao lưu mỗi đêm phình lên gấp nhiều lần, làm đầy ổ và kéo sập cơ sở dữ liệu. Từ đó, dung lượng bản sao lưu mỗi đêm được theo dõi như một chỉ số, tăng bất thường là phải kiểm tra ngay, và bản sao lưu không nằm chung ổ với dữ liệu đang chạy.
5. Phần cứng: đừng trộn loại bộ nhớ
Máy chủ dùng bộ nhớ có sửa lỗi với nhiều loại thanh khác nhau. Trộn hai loại thanh không tương thích (ví dụ LRDIMM với RDIMM) trên cùng một máy có thể làm máy không khởi động. Khi nâng cấp bộ nhớ, mua đúng loại đang có và kiểm tra tài liệu của bo mạch.
Điểm chung của năm bài học: sự cố máy chủ ít khi đến từ thiếu cấu hình mạnh, mà đến từ những chi tiết vận hành không ai ghi lại. Thuê VPS rẻ không đắt bằng một đêm website ngừng hoạt động.
Câu hỏi nên hỏi nhà cung cấp hosting
- Sao lưu tự động bao lâu một lần, giữ bao nhiêu ngày, lưu ở đâu, tôi tự khôi phục được không?
- Cam kết thời gian hoạt động là bao nhiêu, không đạt thì bồi hoàn thế nào?
- Hỗ trợ kỹ thuật có trực ngoài giờ không, liên hệ qua kênh nào?
- Khi tôi muốn chuyển đi, tôi tải được toàn bộ dữ liệu và cơ sở dữ liệu không?
- Với VPS: ai chịu trách nhiệm cập nhật hệ điều hành và bảo mật?
Doanh nghiệp không có người quản trị máy chủ có thể thuê hạ tầng kèm vận hành: bên vận hành lo cập nhật, sao lưu, giám sát, còn doanh nghiệp tập trung vào sản phẩm.
Câu hỏi thường gặp
Hosting là gì, host là gì?
Host là máy chủ chứa website, hosting là dịch vụ cho thuê chỗ trên máy chủ đó để website luôn truy cập được qua Internet.
Shared hosting là gì, có nên dùng không?
Là hosting dùng chung, nhiều website trên một máy chủ. Nên dùng cho website giới thiệu nhỏ; website bán hàng hay ứng dụng có dữ liệu khách nên lên VPS hoặc cloud.
VPS khác hosting thế nào?
VPS là máy chủ ảo có tài nguyên và hệ điều hành riêng, toàn quyền cấu hình, nhưng bạn tự chịu trách nhiệm quản trị. Shared hosting thì nhà cung cấp quản trị, bạn chỉ dùng phần được cấp.
Hosting NVMe có cần thiết không?
Có lợi rõ cho website nhiều truy vấn cơ sở dữ liệu. Nhưng sao lưu, hỗ trợ và vận hành quan trọng hơn loại ổ; đừng chọn chỉ vì thông số ổ đĩa.
Làm sao kiểm tra website đang dùng hosting nào?
Tra bản ghi A của tên miền để lấy IP rồi tra xem IP thuộc nhà cung cấp nào. Nếu website đứng sau mạng phân phối nội dung, kết quả sẽ là của mạng phân phối; khi đó hỏi đơn vị quản trị hoặc xem hợp đồng.
