Trí tuệ nhân tạo, học máy và AI tạo sinh thường được dùng lẫn lộn trong các buổi họp bán phần mềm, khiến chủ doanh nghiệp khó biết mình đang được chào bán cái gì. Ba khái niệm này có quan hệ lồng nhau chứ không đồng nghĩa, và hiểu đúng giúp tránh trả tiền cho một tính năng nghe kêu nhưng thực chất chỉ là quy tắc if-else đơn giản.
Trí tuệ nhân tạo là gì
Trí tuệ nhân tạo là lĩnh vực khoa học máy tính nghiên cứu cách làm cho máy tính thực hiện những việc vốn cần trí thông minh của con người: nhận diện hình ảnh, hiểu ngôn ngữ, ra quyết định, lập kế hoạch. Đây là tên gọi của cả một lĩnh vực, không phải tên một sản phẩm hay một thuật toán cụ thể. Một hệ thống xếp lịch giao hàng theo quy tắc cố định do con người viết sẵn cũng có thể được gọi là AI theo nghĩa rộng, dù nó không hề tự học.
Học máy: nhánh AI học từ dữ liệu
Học máy là cách xây dựng AI phổ biến nhất hiện nay: thay vì lập trình từng luật, kỹ sư đưa vào một lượng lớn dữ liệu ví dụ và để thuật toán tự tìm ra quy luật. Một hệ thống chấm điểm rủi ro tín dụng học từ hàng chục nghìn hồ sơ vay cũ để dự đoán khả năng trả nợ của hồ sơ mới là một ví dụ điển hình. Chất lượng của hệ thống học máy phụ thuộc rất lớn vào chất lượng và độ đa dạng của dữ liệu huấn luyện, không chỉ vào thuật toán.
AI tạo sinh: nhánh tạo ra nội dung mới
AI tạo sinh (generative AI) là một nhánh của học máy, được huấn luyện để tạo ra nội dung mới có cấu trúc giống dữ liệu đã học: viết văn bản, vẽ ảnh, sinh mã lập trình, tổng hợp giọng nói. Các trợ lý viết nội dung, công cụ tạo ảnh sản phẩm, hay công cụ hỗ trợ lập trình mà nhiều doanh nghiệp đang dùng đều thuộc nhóm này. Điểm cần lưu ý là AI tạo sinh có thể tạo ra thông tin sai nhưng trình bày rất tự tin, nên nội dung đầu ra luôn cần người kiểm tra lại trước khi dùng cho việc có ảnh hưởng tới khách hàng hoặc quyết định tài chính.
| Khái niệm | Phạm vi | Ví dụ trong doanh nghiệp |
|---|---|---|
| Trí tuệ nhân tạo | Toàn bộ lĩnh vực | Hệ thống tự động duyệt đơn theo quy tắc |
| Học máy | Nhánh con của AI | Chấm điểm khách hàng tiềm năng theo lịch sử mua hàng |
| AI tạo sinh | Nhánh con của học máy | Viết nháp email chăm sóc khách hàng, tạo ảnh sản phẩm |
Ứng dụng thực tế theo phòng ban
- Kinh doanh: chấm điểm khách hàng tiềm năng, gợi ý thời điểm liên hệ lại dựa trên lịch sử tương tác.
- Chăm sóc khách hàng: chatbot trả lời câu hỏi thường gặp, tóm tắt nội dung cuộc gọi dài thành vài dòng cho quản lý đọc nhanh.
- Kế toán và vận hành: đọc và trích xuất dữ liệu từ hóa đơn, chứng từ scan thay vì nhập tay.
- Marketing: viết nháp nội dung quảng cáo, tạo biến thể ảnh sản phẩm nhanh để thử nghiệm A/B.
- Nhân sự: sàng lọc sơ bộ hồ sơ ứng viên theo tiêu chí đã đặt, con người vẫn quyết định vòng cuối.
Bắt đầu từ đâu nếu doanh nghiệp chưa dùng AI
Cách an toàn nhất là chọn một việc lặp lại, tốn thời gian, ít rủi ro nếu sai, chẳng hạn tóm tắt email dài hoặc soạn nháp nội dung marketing, rồi đo thời gian tiết kiệm được sau một tháng thử nghiệm trước khi mở rộng sang việc quan trọng hơn. Đầu tư một hệ thống AI phức tạp ngay từ đầu khi chưa có dữ liệu sạch và chưa có người phụ trách theo dõi kết quả thường tốn tiền mà không ra hiệu quả tương xứng.
Chi phí dùng AI trong doanh nghiệp nhỏ tốn kém tới đâu
Phần lớn công cụ AI tạo sinh và một số công cụ học máy đóng gói sẵn đều có gói miễn phí hoặc mức phí thấp cho khối lượng dùng vừa phải, phù hợp với doanh nghiệp nhỏ mới bắt đầu thử nghiệm trước khi cân nhắc đầu tư lớn hơn vào hệ thống riêng. Chi phí tăng dần theo khối lượng sử dụng, nên doanh nghiệp nên bắt đầu ở gói thấp nhất, theo dõi hóa đơn hằng tháng trong vài tháng đầu để ước lượng đúng ngân sách cần dành cho hạng mục này trước khi ký cam kết dài hạn với bất kỳ nhà cung cấp nào.
Câu hỏi thường gặp
ChatGPT thuộc loại AI nào
Các trợ lý trò chuyện dạng này thuộc nhóm AI tạo sinh, được xây trên nền học máy quy mô lớn gọi là mô hình ngôn ngữ lớn, chuyên sinh văn bản dựa trên câu hỏi hoặc yêu cầu của người dùng.
Doanh nghiệp nhỏ có cần đội ngũ khoa học dữ liệu riêng không
Phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ không cần tự xây mô hình học máy từ đầu. Dùng lại các công cụ AI đã có sẵn trên thị trường, tích hợp qua API vào phần mềm đang dùng, thường rẻ hơn và nhanh hơn nhiều so với tự phát triển.
AI có thay thế hoàn toàn nhân viên chăm sóc khách hàng không
Thực tế phổ biến hiện nay là AI xử lý các câu hỏi lặp lại, đơn giản, còn nhân viên xử lý tình huống phức tạp hoặc khách hàng đang bực bội. Mô hình kết hợp này giảm tải cho đội ngũ mà không làm mất trải nghiệm ở các tình huống nhạy cảm.
Dữ liệu khách hàng có an toàn khi dùng công cụ AI của bên thứ ba không
Phụ thuộc vào điều khoản của từng nhà cung cấp. Doanh nghiệp nên đọc kỹ chính sách xử lý dữ liệu, tránh đưa thông tin định danh cá nhân nhạy cảm vào các công cụ AI miễn phí không rõ chính sách lưu trữ, và đối chiếu với quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân hiện hành.
Khác biệt giữa AI hẹp và AI tổng quát là gì
AI hẹp chỉ giỏi một việc cụ thể được huấn luyện, ví dụ nhận diện khuôn mặt hoặc dịch ngôn ngữ, và đây là toàn bộ AI đang dùng thật trong doanh nghiệp hiện nay. AI tổng quát, có khả năng suy luận như con người trên mọi lĩnh vực, vẫn còn là mục tiêu nghiên cứu, chưa có sản phẩm thương mại nào đạt tới mức đó.
