Vì sao lương hưu cần điều chỉnh định kỳ
Lương hưu được tính dựa trên mức lương đóng bảo hiểm xã hội trong quá khứ. Khi giá cả sinh hoạt tăng theo thời gian, mức lương hưu tính từ nhiều năm trước sẽ giảm giá trị thực nếu không được điều chỉnh. Vì vậy Chính phủ định kỳ ban hành nghị định tăng thêm một tỷ lệ phần trăm trên mức lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng đang chi trả, nhằm giữ sức mua cho người hưởng.
Khác với lương tối thiểu vùng áp dụng cho người đang đi làm, điều chỉnh lương hưu tác động tới người đã nghỉ hưu và đang nhận chi trả hằng tháng từ quỹ bảo hiểm xã hội hoặc ngân sách nhà nước.
Đối tượng thường thuộc diện điều chỉnh
- Người đang hưởng lương hưu từ quỹ bảo hiểm xã hội bắt buộc hoặc tự nguyện.
- Người hưởng trợ cấp mất sức lao động hằng tháng.
- Người hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng.
- Cán bộ xã, phường đã nghỉ việc đang hưởng trợ cấp hằng tháng.
- Người hưởng trợ cấp tuất hằng tháng theo quy định bảo hiểm xã hội.
Mỗi đợt điều chỉnh có thể quy định mức tăng khác nhau cho từng nhóm, đôi khi có mức tăng riêng cao hơn cho người hưởng lương hưu thấp nhằm thu hẹp khoảng cách, nên không nên áp chung một tỷ lệ phần trăm cho mọi trường hợp mà cần đọc đúng nghị định đang áp dụng cho nhóm của mình.
Cách đọc một nghị định điều chỉnh lương hưu
Một nghị định điều chỉnh lương hưu thường có ba phần cần chú ý: mức tăng thêm tính theo phần trăm trên mức đang hưởng, mốc thời gian bắt đầu áp dụng, và mức tăng bổ sung riêng cho người có lương hưu thấp hơn một ngưỡng nhất định. Người lao động nên đối chiếu mức lương hưu hiện tại trên sổ chi trả với mốc thời gian bắt đầu hưởng lương hưu, vì các đợt điều chỉnh trước đó đã được cộng dồn vào mức đang nhận.
Tự tra cứu mức đóng và ước lượng lương hưu
Người lao động đang đóng bảo hiểm xã hội có thể tự kiểm tra mức đóng hằng tháng và ước lượng quá trình tích luỹ bằng công cụ /lab/muc-dong-bhxh của Alodev, nhập mức lương đóng bảo hiểm xã hội để xem tỷ lệ trích các quỹ hưu trí, tử tuất, ốm đau, thai sản, tai nạn lao động theo đúng quy định hiện hành. Công cụ phù hợp cho người làm nhân sự cần giải thích nhanh cho nhân viên, hoặc người lao động muốn tự đối chiếu bảng lương của mình.
Vì sao doanh nghiệp cần nắm thông tin điều chỉnh lương hưu
Bộ phận nhân sự thường nhận câu hỏi từ nhân viên sắp nghỉ hưu hoặc người thân đã nghỉ hưu về mức tăng mới, dù khoản này không do doanh nghiệp chi trả trực tiếp. Nắm được cơ chế điều chỉnh giúp nhân sự trả lời chính xác thay vì chỉ nói chung chung, đồng thời hỗ trợ tốt hơn khi tư vấn cho người lao động sắp đến tuổi nghỉ hưu về thời điểm nộp hồ sơ hưởng chế độ.
Ví dụ minh hoạ cách một đợt điều chỉnh tác động tới mức hưởng
Số liệu dưới đây là ví dụ minh hoạ cách tính, không phải mức tăng của một nghị định cụ thể, dùng để hình dung cơ chế áp dụng. Giả sử một người đang hưởng lương hưu 5.000.000 đồng mỗi tháng trước đợt điều chỉnh. Nếu nghị định quy định mức tăng chung là 15 phần trăm, mức hưởng mới sẽ là 5.000.000 nhân 1,15 bằng 5.750.000 đồng mỗi tháng. Với người có mức hưởng thấp hơn ngưỡng được tăng thêm, ví dụ dưới 3.500.000 đồng mỗi tháng, nghị định có thể quy định thêm một khoản cộng thêm cố định ngoài tỷ lệ phần trăm chung, để bảo đảm mức hưởng sau điều chỉnh không thấp hơn một mức sàn nhất định.
| Mức hưởng trước điều chỉnh | Tăng theo tỷ lệ chung 15% | Có cộng thêm cho mức thấp | Mức hưởng sau điều chỉnh |
|---|---|---|---|
| 5.000.000 đồng | 750.000 đồng | Không thuộc diện cộng thêm | 5.750.000 đồng |
| 3.000.000 đồng | 450.000 đồng | Cộng thêm 200.000 đồng minh hoạ | 3.650.000 đồng |
Cách tính thật của từng đợt điều chỉnh phụ thuộc hoàn toàn vào nội dung nghị định có hiệu lực tại thời điểm đó, người lao động nên đối chiếu số liệu thật trên phiếu chi trả với văn bản nghị định đang áp dụng thay vì dùng con số minh hoạ ở trên để tính cho trường hợp của mình. Bộ phận nhân sự của doanh nghiệp cũng nên lưu lại các nghị định điều chỉnh lương hưu theo thứ tự thời gian để khi có nhân viên nghỉ hưu hỏi, có thể tra cứu nhanh mốc nào áp dụng cho năm nghỉ hưu tương ứng.
Câu hỏi thường gặp
Lương hưu có tăng tự động mỗi năm không?
Không. Việc tăng lương hưu do Chính phủ ban hành nghị định riêng cho từng đợt, không theo chu kỳ cố định hằng năm và không theo một công thức tính sẵn áp dụng vĩnh viễn.
Người hưởng lương hưu thấp có được tăng nhiều hơn không?
Nhiều đợt điều chỉnh có quy định mức tăng thêm riêng cho người có lương hưu dưới một ngưỡng nhất định, cao hơn mức tăng chung, nhằm hỗ trợ nhóm thu nhập thấp hơn. Ngưỡng và mức tăng thêm khác nhau theo từng nghị định.
Người lao động tự do có được tính vào diện điều chỉnh không?
Người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện và đang hưởng lương hưu từ hình thức này vẫn thuộc diện điều chỉnh như người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, theo cùng nguyên tắc của nghị định áp dụng tại thời điểm đó.
Làm sao biết mức lương hưu của mình đã được cộng đợt tăng mới chưa?
Kiểm tra trên phiếu chi trả lương hưu hằng tháng hoặc ứng dụng bảo hiểm xã hội số VssID, so sánh với mức trước đợt điều chỉnh có hiệu lực để xác nhận đã được cập nhật.
Doanh nghiệp có phải làm thủ tục gì khi lương hưu được điều chỉnh không?
Không. Điều chỉnh lương hưu do cơ quan bảo hiểm xã hội thực hiện trực tiếp với người đang hưởng, doanh nghiệp không cần làm thủ tục vì đây không phải khoản lương do doanh nghiệp chi trả.
