Cách nhanh nhất để biết một công ty phần mềm đã làm thật việc bạn cần là bắt họ nói cụ thể: cho xem một hệ thống đang chạy, kể một lỗi khó đã gặp ở loại việc này và cách sửa, để người sẽ viết mã trả lời một câu hỏi nghiệp vụ của bạn. Người đã làm trả lời bằng chi tiết, số và giới hạn; người chưa làm trả lời bằng tính từ. Mười câu hỏi dưới đây dùng được trong một buổi gặp một tiếng, không cần biết lập trình, và áp dụng cho mọi nhà cung cấp, kể cả ALODEV.
Bài này bổ sung cho trang Cách chọn công ty phần mềm của ALODEV (mười tiêu chí về pháp nhân, hợp đồng, sở hữu). Trang đó kiểm công ty có đáng tin về giấy tờ; mười câu dưới đây kiểm công ty có biết làm việc của bạn không.
Nhóm 1: xin xem thứ đang chạy
1. Cho xem một hệ thống cùng loại đang được dùng
Xin một buổi xem màn hình thật (dữ liệu có thể che), không phải ảnh trong hồ sơ hay video dựng sẵn. Hệ thống đang chạy có dấu vết của việc dùng thật: dữ liệu lộn xộn, nút ít dùng, màn hình cấu hình. Bản trình diễn dựng riêng để bán hàng thì sạch sẽ tới mức đáng ngờ.
2. Hệ thống đó chạy được bao lâu và ai đang bảo trì
Câu trả lời tốt có mốc thời gian và tên vai trò. Nếu hệ thống đã được khách chuyển sang đơn vị khác bảo trì, hỏi vì sao; câu trả lời thẳng thắn là tín hiệu tốt hơn một danh sách toàn khách hài lòng.
3. Có thể nói chuyện với người dùng của hệ thống đó không
Không phải lúc nào cũng được, vì khách có quyền từ chối. Nhưng công ty đã làm nhiều dự án thường có ít nhất một khách sẵn lòng nghe một cuộc gọi ngắn. Không có ai thì hỏi lý do và ghi nhận.
Nhóm 2: hỏi về chỗ khó
4. Loại phần mềm này hay hỏng ở đâu
Ai đã làm phần mềm bán hàng sẽ nói về tồn kho âm khi hai người xuất cùng lúc, đơn bị huỷ sau khi đã xuất hoá đơn. Ai đã làm phần mềm tính lương sẽ nói về tháng có ngày lễ rơi vào cuối tuần, người vào giữa tháng, mức đóng bảo hiểm đổi theo quy định mới. Câu trả lời chung chung ("chúng tôi kiểm thử kỹ") là dấu hiệu chưa gặp.
5. Kể một lỗi nghiêm trọng đã xảy ra và cách xử lý
Công ty làm phần mềm lâu năm nào cũng có sự cố. Nghe cách họ kể: có nêu nguyên nhân gốc, đã thay đổi gì để không lặp lại, và đã báo khách thế nào. Công ty nói chưa từng có sự cố là chưa làm đủ lâu hoặc không nói thật.
6. Dữ liệu cũ của chúng tôi sẽ được chuyển sang thế nào
Đưa họ xem một tệp mẫu đã che thông tin. Người có kinh nghiệm sẽ hỏi ngược: cột nào bắt buộc, mã khách có trùng không, dữ liệu mấy năm, ai làm sạch. Người chưa có kinh nghiệm sẽ nói "nhập vào là được".
Nhóm 3: hỏi người sẽ làm
7. Ai sẽ trực tiếp làm dự án, và có thể gặp người đó không
Người bán hàng giỏi không phải người viết mã. Xin gặp người phụ trách dự án hoặc kỹ sư chính trong buổi thứ hai. Hỏi họ một câu nghiệp vụ trong trang yêu cầu và xem họ có đọc trang đó chưa.
8. Ngày thường, chúng tôi sẽ trao đổi với ai và qua kênh nào
Câu trả lời tốt nêu một đầu mối, tần suất cập nhật và nơi lưu danh sách việc, danh sách lỗi. Ở ALODEV, trang Quy trình ghi làm theo đợt 2 tuần, cuối mỗi đợt có bản chạy thử và buổi rà soát chung, danh sách việc và lỗi dùng chung với người phụ trách phía doanh nghiệp.
Nhóm 4: hỏi về lúc kết thúc
9. Khi bàn giao, chúng tôi nhận được chính xác những gì
Đòi một danh sách: mã nguồn ở đâu, tài liệu gì, tài khoản nào, đào tạo mấy buổi. Danh sách càng cụ thể càng chứng tỏ họ đã bàn giao nhiều lần. Trang Cam kết mã nguồn của ALODEV là một ví dụ danh sách như vậy, có dẫn về điều khoản gốc.
10. Nếu sau này chúng tôi thuê đơn vị khác bảo trì thì sao
Câu này đo độ tự tin vào chất lượng mã. Công ty viết mã sạch, dùng công nghệ phổ biến không ngại khách đổi đơn vị bảo trì. Nếu câu trả lời vòng vo hoặc nhắc tới phí chuyển giao, ghi lại và so với các bên khác.
Chấm điểm sau buổi gặp
| Câu | Trả lời bằng chi tiết, số, ví dụ (2 điểm) | Trả lời chung chung (1 điểm) | Né hoặc không trả lời (0 điểm) |
|---|---|---|---|
| 1 đến 3: thứ đang chạy | Cho xem hệ thống thật, nêu thời gian chạy | Chỉ có ảnh, video | Không có gì để xem |
| 4 đến 6: chỗ khó | Nêu lỗi đặc thù, hỏi ngược về dữ liệu | "Kiểm thử kỹ" | "Chưa từng lỗi" |
| 7 và 8: người làm | Gặp được người làm, có đầu mối và nhịp | Hứa sẽ sắp xếp | Chỉ có người bán hàng |
| 9 và 10: kết thúc | Có danh sách bàn giao bằng văn bản | Hứa miệng | Có phí chuyển giao, né câu hỏi |
Tối đa 20 điểm. Không cần đặt ngưỡng cứng; điều quan trọng là chấm cả ba nhà cung cấp bằng cùng một phiếu, cùng một người chấm, ngay sau từng buổi gặp khi còn nhớ.
Những câu trả lời nên làm bạn dừng lại
- "Việc này bên em làm nhiều rồi, anh yên tâm" nhưng không cho xem được hệ thống nào.
- Báo giá và lịch đưa ra ngay trong buổi gặp đầu, trước khi hỏi về dữ liệu.
- Người sẽ làm dự án "đang bận dự án khác, sau này sẽ gặp".
- Không trả lời được mã nguồn nằm ở đâu trong lúc làm.
- Mọi rủi ro đều được trả lời bằng "không vấn đề gì".
Mỗi câu riêng lẻ có thể có lý do hợp lý. Gặp ba câu trở lên trong cùng một buổi thì nên chấm lại phiếu và hỏi thêm một bên khác. Bài thuê đơn vị làm web: hỏi gì, ký gì để không dính bẫy trên blog Trần Công Thắng có thêm vài câu hỏi riêng cho dự án website.
Câu hỏi thường gặp
Công ty phần mềm nào uy tín?
Không có danh sách đúng cho mọi nhu cầu. Uy tín kiểm được bằng hệ thống đang chạy, người dùng thật, hợp đồng rõ và pháp nhân tra được, nên tự kiểm bằng các câu hỏi trên thay vì dựa vào bảng xếp hạng.
Có nên chọn công ty đã làm cho đối thủ cùng ngành?
Kinh nghiệm cùng ngành có giá trị, nhưng cần điều khoản bảo mật chặt và hỏi rõ thành phần nào sẽ dùng lại. Nghiệp vụ riêng của bạn không nên xuất hiện trong dự án của người khác.
Công ty mới thành lập có đáng thuê không?
Có thể, nếu đội ngũ đã làm loại việc đó ở nơi khác và trả lời tốt nhóm câu hỏi về chỗ khó. Tuổi pháp nhân nói ít hơn kinh nghiệm của người trực tiếp làm.
Buổi gặp đầu có mất phí không?
Phần lớn công ty không tính phí buổi trao đổi đầu. Ở ALODEV, buổi khảo sát đầu không tính phí và không ràng buộc (trang Quy trình).
Nên hỏi bao nhiêu công ty?
Ba là con số dễ quản lý. Nhiều hơn thì khó giữ cùng một cách hỏi và cùng một người chấm.
