Quét mã QR là hành động dùng camera của điện thoại, hoặc một máy quét chuyên dụng, chĩa vào một mã QR (hình vuông chấm đen trắng) để phần mềm giải mã và lấy ra nội dung được đóng gói bên trong, ví dụ một đường link, thông tin tài khoản để chuyển khoản, hay một mã số để tra cứu. Nhận định của bài: việc quét không cần công cụ đặc biệt trên hầu hết điện thoại đời mới, nhưng để dùng mã QR đúng cách trong kinh doanh, doanh nghiệp cần hiểu quét xong thì dữ liệu đi đâu, chứ không chỉ dừng ở việc quét thành công. Nhiều cửa hàng dán mã QR khắp nơi nhưng không ai theo dõi mã đó thực sự được khách quét bao nhiêu lần, khiến việc đầu tư vào mã QR trở nên nửa vời, chỉ mang tính hình thức thay vì thu được lợi ích đo lường được.
Ba cách quét mã QR phổ biến hiện nay
| Cách quét | Thiết bị | Khi nào dùng |
|---|---|---|
| Camera mặc định của điện thoại | Hầu hết điện thoại thông minh đời từ 2018 trở lại đây | Quét nhanh một mã QR liên kết, WiFi, hoặc thanh toán cá nhân |
| Ứng dụng ngân hàng, ví điện tử | Điện thoại có cài app ngân hàng hoặc ví thanh toán | Quét mã QR thanh toán VietQR để chuyển khoản trực tiếp |
| Máy quét mã chuyên dụng (POS) | Máy tính tiền, máy quét cầm tay ở quầy thu ngân | Cửa hàng có lượng giao dịch lớn, cần quét nhanh liên tục và ghi log tự động |
Ứng dụng thực tế trong kinh doanh nhỏ
Ngoài việc thu tiền qua QR chuyển khoản, nhiều cửa hàng dùng mã QR để khách tự quét xem menu hoặc bảng giá thay vì in giấy, dán mã QR dẫn tới trang đánh giá Google để xin khách để lại nhận xét sau khi mua hàng, hoặc gắn mã QR lên bao bì sản phẩm để khách quét tra nguồn gốc, hạn sử dụng. Với doanh nghiệp có nhiều chi nhánh hoặc nhân viên bán hàng lưu động, mã QR còn được dùng để chấm công tại điểm bán, khi nhân viên quét mã QR cố định gắn ở địa điểm làm việc lúc bắt đầu và kết thúc ca.
Những điều nên kiểm tra trước khi dán mã QR ở nơi công khai
- Mã QR có dẫn đúng tới địa chỉ hoặc tài khoản mong muốn không, thử quét lại bằng vài điện thoại khác nhau trước khi in số lượng lớn.
- Mã QR dán ở quầy có được kiểm tra định kỳ xem có bị dán đè bởi mã giả không.
- Nếu là mã QR động (sinh theo từng lần), có phương án dự phòng khi hệ thống sinh mã gặp sự cố không.
- Trang đích khi quét mã có hiển thị tốt trên điện thoại, hay bị lỗi giao diện, chậm tải.
- Có ai trong doanh nghiệp chịu trách nhiệm theo dõi số lượt quét và cập nhật lại nội dung khi cần hay không, và tần suất kiểm tra là bao lâu một lần.
Tích hợp mã QR vào quy trình vận hành thay vì chỉ dùng riêng lẻ
Giá trị của mã QR tăng lên đáng kể khi được gắn vào một quy trình vận hành có hệ thống, thay vì chỉ dùng rời rạc từng việc một. Ví dụ, một mã QR dán tại điểm chấm công chỉ thật sự hữu ích khi dữ liệu quét được tự động ghi vào phần mềm chấm công của công ty, thay vì chỉ hiện một trang xác nhận rồi thôi; một mã QR trên bao bì sản phẩm chỉ giúp truy xuất nguồn gốc đáng tin khi dữ liệu lô hàng phía sau nó được cập nhật đầy đủ, chính xác theo thời gian thực. Doanh nghiệp muốn khai thác mã QR một cách bài bản nên nghĩ tới việc mã QR đó kết nối với hệ thống dữ liệu nào ở phía sau, thay vì chỉ coi nó như một hình ảnh trang trí tiện lợi. Một mã QR quảng cáo dẫn khách tới trang đánh giá cũng chỉ thật sự có giá trị khi doanh nghiệp có quy trình theo dõi và phản hồi lại các đánh giá đó, thay vì chỉ dán mã rồi bỏ mặc không ai đọc phản hồi của khách hàng.
So sánh mã QR với mã vạch khi cần chọn cho một ứng dụng cụ thể
Doanh nghiệp đôi khi phân vân giữa dùng mã QR hay mã vạch cho cùng một mục đích, ví dụ gắn mã lên sản phẩm để quản lý kho. Mã QR có ưu thế khi cần chứa nhiều dữ liệu hơn (một đường link đầy đủ, thông tin lô hàng chi tiết) và khi muốn khách hàng cuối cùng cũng tự quét được bằng điện thoại cá nhân mà không cần thiết bị chuyên dụng. Mã vạch vẫn có ưu thế riêng ở việc in nhỏ gọn hơn, quét nhanh hơn bằng máy quét chuyên dụng tại quầy thu ngân, và là chuẩn phổ biến hơn trong hệ thống bán lẻ hiện có. Với một sản phẩm cụ thể, doanh nghiệp hoàn toàn có thể gắn cả hai loại mã cùng lúc, mỗi loại phục vụ một mục đích khác nhau, thay vì chỉ chọn một loại duy nhất.
Câu hỏi thường gặp
Quét mã QR có cần kết nối mạng không?
Việc quét và đọc nội dung mã không cần mạng, nhưng nếu nội dung là một đường link hoặc yêu cầu xác thực giao dịch, bước tiếp theo sau khi quét thường cần có kết nối Internet.
Điện thoại đời cũ không quét được mã QR bằng camera mặc định thì làm sao?
Có thể tải một ứng dụng quét mã QR miễn phí riêng, hoặc dùng ứng dụng ngân hàng, ví điện tử vốn thường có sẵn tính năng quét mã QR.
Quét nhầm một mã QR lạ có nguy hiểm không?
Bản thân việc quét không gây hại, nhưng nếu mã dẫn tới một trang lừa đảo và người dùng nhập thông tin cá nhân hoặc xác nhận giao dịch trên đó thì mới phát sinh rủi ro. Nên kiểm tra kỹ tên tài khoản, tên miền hiện ra trước khi bấm tiếp.
Doanh nghiệp có thể tự làm mã QR chấm công tại điểm bán không?
Có, việc tạo một mã QR tĩnh gắn với địa chỉ điểm bán khá đơn giản; phần cần đầu tư công sức hơn là kết nối kết quả quét đó với phần mềm chấm công để tự động ghi nhận, thay vì chỉ dừng ở việc quét ra một trang xác nhận.
Mã QR trên bao bì sản phẩm có bắt buộc theo quy định pháp luật không?
Không phải mọi sản phẩm đều bắt buộc, nhưng một số ngành hàng và một số kênh phân phối yêu cầu gắn mã truy xuất nguồn gốc theo quy định riêng; doanh nghiệp nên kiểm tra yêu cầu cụ thể của ngành hàng mình trước khi quyết định gắn mã QR truy xuất, tránh vừa tốn công vừa không đáp ứng đúng quy định.
