Bỏ qua menu, vào nội dung chính

Cách tính phần trăm tăng giảm, chiết khấu, chênh lệch: đọc công thức trên công cụ /lab/phan-tram

Sáu phép tính phần trăm hay dùng trong báo cáo và báo giá, hiện công thức ngay cạnh kết quả. Bài giải thích cách nhập số, đọc kết quả, kèm ví dụ thật doanh thu tăng 20% và chênh lệch hai báo giá tính trên chính công cụ của ALODEV.

9 phút đọc

Công cụ /lab/phan-tram của ALODEV gom sáu phép tính phần trăm hay gặp trong công việc văn phòng vào một trang: phần trăm của một số, tỉ số phần trăm giữa hai số, phần trăm tăng giảm, cộng trừ phần trăm để ra giá sau giảm, suy ngược giá gốc trước khi giảm, và chênh lệch phần trăm giữa hai số ngang hàng. Nhận định của bài: cái khó của tính phần trăm không nằm ở phép nhân chia, mà ở việc chọn đúng con số làm gốc, và công cụ này giải quyết đúng chỗ đó bằng cách hiện công thức ngay dưới mỗi kết quả.

Bài viết cho người làm báo cáo doanh thu, so sánh báo giá, tính chiết khấu hay đọc số liệu tăng trưởng và hay lúng túng giữa phần trăm và điểm phần trăm.

Dùng công cụ này để làm gì

Sáu ô tính độc lập nằm cùng một trang, mỗi ô trả lời đúng một câu hỏi: 15% của 2.000.000 là bao nhiêu; 18 trên 24 là bao nhiêu phần trăm; doanh thu từ 80 lên 100 là tăng bao nhiêu phần trăm; giá 500.000 giảm 30% còn bao nhiêu; biết giá sau giảm 350.000 và mức giảm 30% thì giá gốc là bao nhiêu; và hai con số 120 với 100 chênh nhau bao nhiêu phần trăm nếu so với mức trung bình của chúng. Mỗi ô có sẵn số ví dụ khi vừa mở trang, đổi số là kết quả và công thức cập nhật ngay.

Nhập gì vào công cụ

Dấu chấm dùng để phân cách hàng nghìn (ví dụ 1.250.000), dấu phẩy dùng cho phần thập phân (ví dụ 12,5). Ô Phần trăm tăng, giảm nhận Giá trị cũ và Giá trị mới, kết quả tự biết là tăng hay giảm dựa vào số nào lớn hơn. Ô Cộng, trừ phần trăm nhận một số dương để tính tăng, hoặc một số âm (ví dụ -30) để tính giảm giá.

Trang /lab/phan-tram của alodev.vn hiện sáu ô tính phần trăm với số ví dụ mặc định: 15% của 2.000.000, 18 so với 24, 80 lên 100
Sáu phép tính phần trăm trên /lab/phan-tram, mỗi ô đã có sẵn số ví dụ và công thức hiện ngay dưới kết quả. Ảnh chụp alodev.vn ngày 26/09/2026.

Đọc kết quả thế nào

Kết quả hiện bằng cỡ chữ lớn ngay dưới hai ô nhập, kèm một dòng nhỏ ghi đúng công thức đã dùng, ví dụ 2.000.000 x 15 / 100, để bạn đối chiếu lại bằng máy tính tay nếu muốn. Ô Phần trăm tăng giảm ghi thêm chữ Tăng hoặc Giảm ngay trước con số, tránh nhầm dấu khi đọc nhanh.

Điểm dễ nhầm nhất khi đọc báo cáo là phân biệt phần trăm với điểm phần trăm: lãi suất từ 6% lên 8% là tăng 2 điểm phần trăm, nhưng nếu tính theo phép tăng giảm thông thường thì đó là tăng 33,3%. Hai cách nói đều đúng nhưng đo hai thứ khác nhau, nên báo cáo cần ghi rõ đang dùng cách nào để người đọc không hiểu nhầm mức độ thay đổi.

Ví dụ chạy thật: doanh thu tăng 20% và chênh lệch hai báo giá

Chạy trực tiếp trên /lab/phan-tram của alodev.vn với một ví dụ doanh thu: tháng trước 320.000.000 đồng, tháng này 384.000.000 đồng. Nhập vào ô Phần trăm tăng, giảm, công cụ trả ngay kết quả tăng 20%, kèm công thức (384.000.000 - 320.000.000) / 320.000.000 x 100.

Kết quả thật trên /lab/phan-tram: doanh thu từ 320.000.000 lên 384.000.000, kết quả Tăng 20%, công thức hiện bên dưới
Ví dụ số thật chạy trên alodev.vn: doanh thu tháng trước 320 triệu, tháng này 384 triệu, công cụ tính ra tăng đúng 20%. Ảnh chụp ngày 26/09/2026.

Với ô Chênh lệch phần trăm, một tình huống hay gặp là so hai báo giá của hai nhà cung cấp cho cùng một hạng mục: 18.500.000 đồng và 16.900.000 đồng. Nhập hai số vào ô Chênh lệch phần trăm giữa hai số, công cụ trả ra 9,04%, tính theo công thức trị tuyệt đối của hiệu hai số chia cho trung bình cộng của chúng, nhân 100. Cách tính này công bằng hơn so với lấy báo giá này chia báo giá kia, vì không quan trọng số nào đứng trước, hai báo giá được so ngang hàng.

Kết quả thật: so sánh hai báo giá 18.500.000 và 16.900.000, chênh lệch phần trăm giữa hai số ra 9,04% so với trung bình
So hai báo giá 18,5 triệu và 16,9 triệu bằng ô Chênh lệch phần trăm: kết quả 9,04%, đúng công thức trị tuyệt đối trên trung bình cộng. Ảnh chụp alodev.vn ngày 26/09/2026.

Lỗi hay gặp

  • Lấy phần trăm tăng rồi giảm cùng mức tưởng về giá cũ: 100 tăng 20% thành 120, giảm 20% của 120 chỉ còn 96, thấp hơn ban đầu 4%, vì hai lần tính trên hai cơ sở khác nhau.
  • Nhầm phần trăm với điểm phần trăm khi đọc báo cáo lãi suất, tỷ lệ hoa hồng: tăng từ 6% lên 8% là 2 điểm phần trăm, không phải 2%.
  • Dùng phép chia trực tiếp để so hai báo giá thay vì phép chênh lệch trên trung bình, khiến kết quả đổi tuỳ theo số nào đặt làm mẫu số.
  • Gõ dấu phẩy ở chỗ cần dấu chấm khi nhập số tiền lớn, dẫn tới công cụ hiểu sai hàng nghìn thành phần thập phân.
  • Quên chọn đúng ô: dùng ô Phần trăm tăng giảm để suy ngược giá gốc trước khi giảm, trong khi công cụ có sẵn một ô riêng làm đúng việc đó với công thức khác.

Một thói quen nên giữ khi làm báo cáo cho người khác đọc: luôn viết kèm cả hai con số gốc bên cạnh phần trăm, thay vì chỉ ghi một mình con số phần trăm. Câu doanh thu tăng 20% không nói người đọc biết quy mô thật, trong khi câu doanh thu tăng 20%, từ 320 lên 384 triệu đồng cho đủ cả tốc độ thay đổi lẫn quy mô tuyệt đối, tránh hiểu lầm khi so sánh giữa các phòng ban hay chi nhánh có quy mô khác nhau.

Công thức chênh lệch trên trung bình cũng nên dùng thay cho phép chia thông thường mỗi khi hai con số đứng ngang hàng nhau về vai trò, chứ không phải một cái là gốc và một cái là kết quả. So sánh giá điện năm nay với năm ngoái thì năm ngoái rõ ràng là gốc nên dùng phép tăng giảm, nhưng so hai báo giá của hai nhà thầu độc lập thì không bên nào là gốc, dùng phép chênh lệch trên trung bình cho ra một con số công bằng cho cả hai phía.

Câu hỏi thường gặp

Cách tính phần trăm của một số?

Lấy số đó nhân với số phần trăm rồi chia cho 100. Ví dụ 15% của 2.000.000 bằng 2.000.000 nhân 15 chia 100, ra 300.000.

Cách tính phần trăm tăng, giảm giữa hai số?

Lấy giá trị mới trừ giá trị cũ, chia cho giá trị cũ, rồi nhân 100. Kết quả dương là tăng, âm là giảm. Doanh thu từ 80 lên 100 triệu là tăng (100 trừ 80) chia 80 nhân 100, bằng 25%.

Cách tính giá sau khi giảm giá phần trăm?

Giá sau giảm bằng giá gốc nhân (100 trừ phần trăm giảm) chia 100. Món hàng 500.000 đồng giảm 30% còn 350.000 đồng. Muốn suy ngược giá gốc khi biết giá sau giảm và mức giảm, lấy giá sau giảm chia cho (100 trừ phần trăm giảm) rồi nhân 100.

Tăng 20% rồi giảm 20% có trở về giá ban đầu không?

Không. 100 tăng 20% thành 120, sau đó giảm 20% của 120 chỉ còn 96, thấp hơn số ban đầu 4%, vì hai lần thay đổi phần trăm tính trên hai cơ sở khác nhau nên không triệt tiêu nhau.

Cách tính phần trăm trong Excel?

Tỉ lệ giữa hai ô dùng công thức bằng ô này chia ô kia rồi định dạng kiểu Percentage. Phần trăm tăng giảm dùng công thức lấy hiệu hai ô chia cho ô cũ. Giá sau khi giảm 30% dùng công thức nhân ô giá gốc với (1 trừ 30%).

Bài viết liên quan

Hỏi đáp công cụ ALODEV

Nhận bài mới

Để lại email để nhận bài mới của series Hỏi đáp công cụ ALODEV, hoặc theo dõi bằng RSS.

RSS Hỏi đáp công cụ ALODEV

Email chỉ dùng để gửi bài mới, xem Chính sách bảo mật.

Trao đổi về dự án

Cần tư vấn?