Mã vạch tiêu chuẩn EAN-13 (loại phổ biến nhất trên hàng tiêu dùng) có ba chữ số đầu tiên gọi là mã quốc gia hoặc mã tổ chức thành viên GS1, cho biết tổ chức GS1 nào đã cấp dải mã số đó cho một doanh nghiệp đăng ký, ví dụ mã bắt đầu bằng 893 gắn với GS1 Việt Nam, còn 690 tới 699 gắn với GS1 Trung Quốc. Nhận định của bài: đây là cách tra cứu ai đã đăng ký mã số đó ở đâu, không phải bằng chứng chắc chắn về nơi sản xuất thật của sản phẩm, và càng không phải cách duy nhất để xác định hàng chính hãng.
Bảng mã quốc gia tham khảo (ba chữ số đầu mã vạch EAN-13)
| Dải mã đầu | Tổ chức GS1 cấp mã |
|---|---|
| 893 | GS1 Việt Nam |
| 690 - 699 | GS1 Trung Quốc |
| 880 | GS1 Hàn Quốc |
| 885 | GS1 Thái Lan |
| 888 | GS1 Singapore |
| 450 - 459 và 490 - 499 | GS1 Nhật Bản |
Vì sao mã quốc gia không phải cách chắc chắn để xác định hàng chính hãng
Mã quốc gia trong mã vạch chỉ cho biết doanh nghiệp nào đã đăng ký dải mã đó với tổ chức GS1 ở nước nào, không phải nơi sản xuất thực tế của sản phẩm. Một doanh nghiệp đăng ký mã tại Việt Nam hoàn toàn có thể đặt hàng sản xuất ở nước khác, và ngược lại. Ngoài ra, mã vạch giả hoặc dán đè hoàn toàn có thể tồn tại trên hàng nhái, nên chỉ dựa vào ba chữ số đầu để kết luận hàng thật hay giả là không đủ căn cứ.
Cách kiểm tra hàng chính hãng đáng tin hơn việc chỉ đọc mã quốc gia
- Kiểm tra mã vạch có quét ra đúng tên sản phẩm và nhà sản xuất khớp với bao bì hay không, thay vì chỉ nhìn ba số đầu.
- Tìm tem chống hàng giả, mã QR xác thực riêng của nhà sản xuất nếu sản phẩm có, thay vì chỉ dựa vào mã vạch chung.
- Mua tại các kênh phân phối chính thức được nhà sản xuất công bố, đây vẫn là cách đáng tin hơn việc tự soi mã vạch.
- Với hàng giá trị cao, liên hệ trực tiếp nhà sản xuất hoặc nhà phân phối để xác nhận khi còn nghi ngờ.
Vì sao doanh nghiệp nhập khẩu nên hiểu rõ cấu trúc mã vạch
Với doanh nghiệp nhập khẩu hàng hoá để phân phối lại tại Việt Nam, việc hiểu cấu trúc mã vạch giúp kiểm tra nhanh xem hàng hoá nhập về có mã vạch hợp lệ, khớp với thông tin nhà sản xuất công bố hay không, tránh nhập nhầm hàng có mã vạch không rõ nguồn gốc hoặc đã bị làm giả. Ngoài ra, khi doanh nghiệp muốn tự đăng ký mã vạch riêng cho sản phẩm của mình để phân phối ra thị trường, cần đăng ký dải mã chính thức qua GS1 Việt Nam, không nên tự đặt một dãy số tuỳ ý trùng với dải mã quốc gia đã cấp cho tổ chức khác, vì điều này có thể gây trùng mã với sản phẩm khác đang lưu hành trên thị trường.
Cách tra cứu nhanh một mã vạch bất kỳ trước khi nhập hàng
Trước khi nhập một lô hàng mới, việc tra cứu nhanh cấu trúc mã vạch in trên bao bì mẫu giúp phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường, ví dụ mã vạch không đúng định dạng chuẩn, số chữ số không khớp với chuẩn EAN-13 phổ biến, hoặc mã quốc gia không khớp với thông tin xuất xứ nhà cung cấp công bố. Đây chỉ là một bước sàng lọc sơ bộ, không thay thế được việc kiểm tra chất lượng hàng hoá thực tế, nhưng giúp loại bỏ nhanh những trường hợp rõ ràng có dấu hiệu bất thường trước khi đi sâu vào các bước xác minh khác.
Lưu trữ lịch sử tra cứu mã vạch để phục vụ đối chiếu sau này
Với doanh nghiệp thường xuyên nhập nhiều lô hàng từ các nhà cung cấp khác nhau, việc lưu lại lịch sử tra cứu mã vạch của từng lô hàng (kèm ngày nhập, nhà cung cấp, kết quả đối chiếu) giúp ích khi cần truy lại thông tin về sau, ví dụ khi phát hiện một lô hàng có vấn đề về chất lượng và cần xác định chính xác lô hàng đó, nhà cung cấp nào liên quan. Việc này không đòi hỏi công cụ phức tạp, một bảng tính đơn giản ghi lại thông tin cơ bản mỗi lần nhập hàng cũng đã đủ dùng cho phần lớn doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa, miễn được cập nhật đều đặn mỗi khi có lô hàng mới về. Về lâu dài, khi số lượng lô hàng tăng lên, doanh nghiệp có thể cân nhắc chuyển sang một phần mềm quản lý kho chuyên dụng, tự động lưu lại lịch sử này song song với việc quét mã vạch, giảm bớt công sức ghi chép thủ công và hạn chế sai sót do con người quên cập nhật khi khối lượng công việc tăng lên theo thời gian mở rộng kinh doanh của cửa hàng, nhất là khi có thêm nhiều chi nhánh mới cùng lúc và nhiều nhà cung cấp khác nhau tham gia vào chuỗi cung ứng của doanh nghiệp đang mở rộng quy mô hoạt động.
Câu hỏi thường gặp
Mã vạch bắt đầu bằng 893 chắc chắn là hàng Việt Nam sản xuất?
Không chắc chắn. Số 893 chỉ cho biết doanh nghiệp đã đăng ký mã số đó với GS1 Việt Nam, doanh nghiệp đó có thể đặt hàng gia công sản xuất ở một quốc gia khác.
Ứng dụng quét mã vạch trên điện thoại có tra được nguồn gốc sản phẩm không?
Nhiều ứng dụng chỉ đọc ra đúng dãy số của mã vạch và tra tên sản phẩm nếu có trong cơ sở dữ liệu của họ, không phải lúc nào cũng xác minh được nguồn gốc hay tính chính hãng của sản phẩm.
Vì sao có sản phẩm không có mã vạch quốc gia rõ ràng?
Một số hàng hoá nội bộ, hàng thủ công quy mô nhỏ hoặc hàng chưa đăng ký với GS1 có thể dùng mã vạch nội bộ tự tạo, không thuộc dải mã quốc gia chính thức nào.
Doanh nghiệp muốn tự đăng ký mã vạch cho sản phẩm của mình thì cần làm gì?
Cần đăng ký với tổ chức GS1 Việt Nam để được cấp một dải mã số doanh nghiệp chính thức, sau đó tự quản lý việc gán mã số cụ thể cho từng sản phẩm trong dải mã đã được cấp.
Hai sản phẩm khác nhau có thể trùng mã vạch không?
Về nguyên tắc không nên trùng nếu cả hai đều đăng ký đúng quy định qua GS1, vì mỗi mã số được cấp riêng cho một sản phẩm cụ thể; tình trạng trùng mã thường xảy ra khi một bên tự đặt mã tuỳ ý mà không đăng ký chính thức.
