Vì sao các quốc gia, địa phương thường cạnh tranh thu hút FDI
Dòng vốn FDI mang lại nhiều lợi ích cho nơi tiếp nhận: tạo việc làm trực tiếp và gián tiếp, đóng góp ngân sách qua thuế, thúc đẩy xuất khẩu, và mang theo công nghệ, kinh nghiệm quản lý mà doanh nghiệp trong nước có thể học hỏi qua quá trình hợp tác, làm việc cùng. Chính vì vậy, nhiều quốc gia và địa phương xây dựng chính sách ưu đãi (miễn giảm thuế, hỗ trợ hạ tầng khu công nghiệp, thủ tục hành chính thuận lợi) để cạnh tranh thu hút các nhà đầu tư nước ngoài lớn, đặc biệt trong các ngành công nghệ cao, sản xuất giá trị gia tăng lớn.
FDI khác đầu tư gián tiếp (FPI) ở đâu
| Tiêu chí | FDI (đầu tư trực tiếp) | FPI (đầu tư gián tiếp) |
|---|---|---|
| Mức độ tham gia quản lý | Có quyền tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp nhận vốn | Không tham gia quản lý, chỉ hưởng lợi tức đầu tư |
| Hình thức phổ biến | Thành lập doanh nghiệp mới, góp vốn, mua cổ phần chi phối | Mua cổ phiếu, trái phiếu trên thị trường chứng khoán |
| Tính ổn định | Thường dài hạn, gắn với hoạt động sản xuất kinh doanh thực tế | Có thể rút vốn nhanh hơn khi thị trường biến động |
Các hình thức doanh nghiệp FDI phổ biến tại Việt Nam
- Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài: nhà đầu tư nước ngoài sở hữu toàn bộ vốn điều lệ, tự quyết định hoạt động kinh doanh.
- Doanh nghiệp liên doanh: nhà đầu tư nước ngoài góp vốn cùng đối tác trong nước, cùng chia sẻ quyền quản lý theo tỷ lệ vốn góp.
- Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC): hợp tác đầu tư kinh doanh mà không thành lập pháp nhân mới, phân chia kết quả kinh doanh theo thỏa thuận.
Tác động của FDI tới doanh nghiệp trong nước
Dòng vốn FDI mang lại một số lợi ích cho nền kinh tế và doanh nghiệp trong nước: tạo việc làm, chuyển giao công nghệ, kỹ năng quản lý, và mở ra cơ hội trở thành nhà cung cấp phụ trợ cho các doanh nghiệp FDI lớn. Đồng thời, doanh nghiệp trong nước cùng ngành cũng đối mặt với cạnh tranh gay gắt hơn từ doanh nghiệp FDI có tiềm lực vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản lý vượt trội, đòi hỏi phải liên tục cải thiện năng lực cạnh tranh của chính mình để không bị mất thị phần.
Doanh nghiệp trong nước có thể tận dụng cơ hội từ FDI thế nào
Thay vì chỉ coi doanh nghiệp FDI là đối thủ cạnh tranh, doanh nghiệp nhỏ trong nước có thể tìm cơ hội trở thành nhà cung cấp linh kiện, dịch vụ phụ trợ cho các doanh nghiệp FDI lớn tại địa phương, đặc biệt trong các lĩnh vực doanh nghiệp FDI cần nguồn cung ứng tại chỗ để giảm chi phí logistics. Việc đáp ứng được tiêu chuẩn chất lượng, quy trình làm việc theo yêu cầu của doanh nghiệp FDI cũng là cách gián tiếp nâng cao năng lực quản trị, vận hành của chính doanh nghiệp trong nước, tạo tiền đề mở rộng ra các khách hàng khác sau này.
Doanh nghiệp phần mềm có liên quan gì tới doanh nghiệp FDI
Nhiều doanh nghiệp FDI khi vào Việt Nam, đặc biệt các doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ trong chuỗi cung ứng, cần triển khai nhanh các hệ thống quản lý cơ bản (chấm công, quản lý kho, kế toán) phù hợp với quy định pháp luật Việt Nam, nhưng chưa muốn đầu tư xây dựng phần mềm riêng ngay từ đầu. Đây là nhóm khách hàng tiềm năng cho các nhà cung cấp phần mềm trong nước hiểu rõ quy định lao động, thuế của Việt Nam, có thể triển khai nhanh với chi phí hợp lý hơn so với việc doanh nghiệp FDI tự xây dựng hệ thống từ công ty mẹ ở nước ngoài rồi bản địa hóa lại.
Doanh nghiệp FDI hoạt động tại Việt Nam cũng phải tuân thủ đầy đủ pháp luật lao động Việt Nam đối với người lao động làm việc tại đây, bao gồm quy định về hợp đồng lao động, bảo hiểm xã hội, thời giờ làm việc, không được áp dụng riêng quy định của nước sở tại thay cho pháp luật Việt Nam. Đây cũng là điểm doanh nghiệp trong nước hợp tác với doanh nghiệp FDI (làm nhà cung cấp, đối tác gia công) cần lưu ý khi có lao động dùng chung hoặc điều chuyển giữa hai bên, tránh nhầm lẫn giữa quy định áp dụng cho từng pháp nhân.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp Việt Nam có được đầu tư FDI ra nước ngoài không?
Có, khái niệm FDI áp dụng hai chiều: Việt Nam vừa nhận vốn FDI từ nước ngoài, vừa có doanh nghiệp trong nước đầu tư trực tiếp ra nước ngoài, phải tuân theo quy định riêng về đầu tư ra nước ngoài của pháp luật Việt Nam.
Tỷ lệ vốn góp bao nhiêu thì được coi là đầu tư trực tiếp?
Thông thường một khoản đầu tư được coi là FDI khi nhà đầu tư nắm giữ tỷ lệ vốn đủ lớn để có ảnh hưởng đáng kể tới việc quản lý doanh nghiệp nhận vốn, mức ngưỡng cụ thể có thể khác nhau tùy quy định và cách phân loại thống kê của từng tổ chức, quốc gia.
Doanh nghiệp FDI có phải nộp thuế giống doanh nghiệp trong nước không?
Về nguyên tắc, doanh nghiệp FDI hoạt động tại Việt Nam vẫn phải tuân thủ nghĩa vụ thuế theo pháp luật Việt Nam, dù một số dự án có thể được hưởng ưu đãi thuế theo chính sách thu hút đầu tư riêng tùy lĩnh vực, địa bàn đầu tư.
Vì sao một số ngành hạn chế tỷ lệ vốn FDI?
Một số ngành liên quan tới an ninh quốc gia, lĩnh vực nhạy cảm hoặc cần bảo hộ doanh nghiệp trong nước có quy định hạn chế tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài, nhằm đảm bảo mục tiêu quản lý nhà nước và cân bằng lợi ích giữa thu hút đầu tư với bảo vệ doanh nghiệp nội địa.
Làm sao doanh nghiệp nhỏ biết một doanh nghiệp FDI đang tìm nhà cung cấp trong nước?
Có thể theo dõi thông tin từ các khu công nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp, chương trình kết nối nhà cung cấp do cơ quan xúc tiến đầu tư địa phương tổ chức, đây thường là kênh chính thức giúp doanh nghiệp trong nước tiếp cận cơ hội hợp tác với doanh nghiệp FDI.
