Scrum Master khác quản lý dự án truyền thống ở đâu
Quản lý dự án truyền thống thường có quyền phân công việc, đánh giá nhân sự, quyết định phạm vi và ngân sách. Scrum Master không có quyền đó. Scrum Master không giao việc cho từng người, đội tự chọn việc từ backlog trong Sprint Planning. Scrum Master cũng không đánh giá hiệu suất cá nhân, việc đó thuộc về quản lý cấp cao hơn nếu doanh nghiệp có cơ cấu riêng cho việc đó.
Điểm chung dễ gây nhầm lẫn là cả hai vai trò đều theo dõi tiến độ dự án, nhưng cách theo dõi khác nhau. Quản lý dự án truyền thống theo dõi để báo cáo lên cấp trên tiến độ so với kế hoạch ban đầu. Scrum Master theo dõi để phát hiện sớm vướng mắc trong nội bộ đội và giúp đội tự giải quyết, không phải để kiểm soát ai làm nhanh hay chậm.
Ba nhóm trách nhiệm chính của Scrum Master
Với đội phát triển
Huấn luyện đội hiểu và áp dụng đúng khung Scrum, tổ chức các sự kiện như Daily Scrum, Sprint Review, Sprint Retrospective đúng nhịp, và loại bỏ các trở ngại cản trở đội hoàn thành sprint, ví dụ đội đang chờ phê duyệt từ bên ngoài hoặc thiếu quyền truy cập vào một hệ thống cần thiết.
Với Product Owner
Hỗ trợ Product Owner quản lý backlog hiệu quả, ví dụ giúp viết rõ tiêu chí hoàn thành cho từng hạng mục, tổ chức buổi làm mịn backlog định kỳ để backlog luôn sẵn sàng cho sprint tiếp theo.
Với tổ chức
Giúp các phòng ban khác trong doanh nghiệp hiểu cách làm việc theo Scrum, đặc biệt khi đội Scrum cần phối hợp với các bộ phận chưa quen làm việc theo sprint, ví dụ bộ phận kế toán hoặc pháp lý cần thời gian phê duyệt dài hơn nhịp sprint hai tuần.
Ví dụ một ngày làm việc của Scrum Master
| Thời điểm | Việc làm |
|---|---|
| Đầu giờ sáng | Chủ trì Daily Scrum 15 phút, ghi nhận vướng mắc từng người nêu |
| Sau Daily Scrum | Liên hệ bộ phận liên quan để gỡ vướng mắc, ví dụ xin cấp quyền truy cập server test |
| Giữa ngày | Trao đổi riêng với Product Owner về một hạng mục backlog chưa rõ tiêu chí hoàn thành |
| Cuối ngày | Cập nhật bảng theo dõi sprint, chuẩn bị nội dung cho Sprint Review cuối tuần |
Công việc của Scrum Master thiên về điều phối và loại bỏ trở ngại hơn là trực tiếp viết mã hay thiết kế, dù trong đội nhỏ, người đảm nhiệm vai trò này đôi khi vẫn kiêm nhiệm thêm phần việc chuyên môn khác.
Khi nào doanh nghiệp cần một Scrum Master chuyên trách
Đội dưới năm người, mới bắt đầu làm quen Scrum, có thể để một thành viên kiêm nhiệm vai trò Scrum Master bán thời gian. Khi đội lớn hơn, có nhiều dự án chạy song song, hoặc đội thường xuyên gặp trở ngại liên phòng ban cần người đứng ra giải quyết toàn thời gian, doanh nghiệp nên cân nhắc một vị trí Scrum Master chuyên trách thay vì để trưởng nhóm kỹ thuật ôm luôn vai trò này, vì hai vai trò có trọng tâm khác nhau và dễ xung đột ưu tiên nếu gộp chung.
Doanh nghiệp muốn được tư vấn cách tổ chức đội dự án theo Scrum phù hợp với quy mô của mình có thể tham khảo thêm tại /cong-nghe.
Con đường trở thành Scrum Master
Nhiều Scrum Master xuất thân từ vị trí điều phối viên dự án, chuyên viên nghiệp vụ, hoặc kỹ sư phần mềm muốn chuyển hướng sang vai trò điều phối thay vì tiếp tục trực tiếp viết mã. Con đường phổ biến là bắt đầu bằng việc kiêm nhiệm vai trò này trong một đội nhỏ, quan sát cách các buổi Scrum vận hành trong thực tế, sau đó dần chuyển sang chuyên trách khi tích luỹ đủ kinh nghiệm xử lý các tình huống trở ngại đa dạng.
- Hiểu rõ khung Scrum qua tài liệu chính thức hoặc khoá học, không chỉ học thuộc lý thuyết mà cần thực hành trong dự án thật.
- Rèn kỹ năng giao tiếp và điều phối, vì phần lớn công việc là làm việc với con người chứ không phải công cụ kỹ thuật.
- Học cách nhận diện sớm các trở ngại tiềm ẩn trước khi chúng ảnh hưởng tới tiến độ sprint.
- Rèn khả năng giữ trung lập khi có xung đột giữa các thành viên trong đội hoặc giữa đội với Product Owner.
Với các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam, không nhất thiết phải có chứng chỉ Scrum quốc tế mới đảm nhiệm được vai trò này, quan trọng hơn là người đó thực sự hiểu nghiệp vụ của đội và có kỹ năng điều phối tốt trong bối cảnh cụ thể của doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp
Scrum Master có cần biết lập trình không?
Không bắt buộc. Scrum Master cần hiểu quy trình phát triển phần mềm đủ để giao tiếp hiệu quả với đội, nhưng không nhất thiết phải tự viết mã. Nhiều Scrum Master xuất thân từ quản lý dự án hoặc nghiệp vụ chuyển sang.
Một người có thể làm Scrum Master cho nhiều đội cùng lúc không?
Có thể, phổ biến khi các đội nhỏ và ít trở ngại phức tạp. Tuy nhiên phụ trách quá nhiều đội cùng lúc khiến Scrum Master khó theo sát từng buổi Daily Scrum và phản ứng kịp thời với vướng mắc phát sinh.
Scrum Master có quyền đuổi việc thành viên trong đội không?
Không. Đây không phải vai trò quản lý nhân sự. Quyết định về nhân sự thuộc về quản lý cấp cao hơn hoặc bộ phận nhân sự của doanh nghiệp, Scrum Master chỉ tập trung vào quy trình làm việc của đội.
Làm sao biết một Scrum Master đang làm tốt vai trò của mình?
Dấu hiệu tốt là đội ngày càng ít gặp trở ngại lặp lại, các sự kiện Scrum diễn ra đúng nhịp mà không cần nhắc nhở, và các buổi Retrospective thực sự tạo ra thay đổi cải thiện cách làm việc qua từng sprint, chứ không chỉ là buổi họp hình thức.
Product Owner và Scrum Master có thể là cùng một người không?
Không nên. Hai vai trò có mục tiêu khác nhau, Product Owner tập trung vào giá trị kinh doanh và thứ tự ưu tiên, Scrum Master tập trung vào quy trình và loại bỏ trở ngại. Gộp chung dễ dẫn tới xung đột lợi ích, ví dụ Product Owner muốn thêm việc vào sprint giữa chừng trong khi Scrum Master phải bảo vệ đội khỏi việc đó.
